Ανρί Ματίς - δάσκαλος του φωβισμού και τεχνίτης των χρωμάτων

 (Λε Κατό της Πικαρδίας  1869 -  Νίκαια 1954)

Είναι ένας από τους λαμπρότερους Γάλλους ζωγράφους του 20ού αιώνα. Αρχηγός του φωβιστικού κινήματος, ο Ματίς αναζήτησε την εκφραστικότητα του χρώματος σε όλη τη σταδιοδρομία του.

Εν γένει, τα γεγονότα της ζωής του εξελίσσονται ομαλά σε ένα γαλήνιο κλίμα και σε ένα αστικό περιβάλλον, με έναν γάμο και τρία παιδιά. Πολύ αργά, στα είκοσί του χρόνια και πρωτοετής στα νομικά στο Παρίσι, στη διάρκεια της ανάρρωσής του από μια οξεία κρίση σκωληκοειδίτιδας,  θα αρχίσει να δημιουργεί τον δικό του κόσμο – θα πιάσει στα χέρια του μολύβια και πινέλα. Για να γίνει επαγγελματίας ζωγράφος θα σπουδάσει τη ζωγραφική σε πολλά ατελιέ όπου και όπως μπορεί.

Οιδίπους Τύραννος, δέσμιος μιας άφευκτης αναγκαιότητας

«Ο μηδέν ειδώς Οιδίπους» αναζητεί την αλήθεια

Ένα από τα πιο τέλεια έργα όλων των εποχών, που αποτυπώνει καθαρά την τραγικότητα σε ολόκληρη την ιστορία της λογοτεχνίας. Άξιο απορίας ωστόσο και ειρωνεία το γεγονός ότι στην εποχή του δεν βραβεύθηκε, καθώς ηττήθηκε από τον Φιλοκλή, όπως παραδίδεται!  Η διδασκαλία του δράματος τοποθετείται κατά πάσα πιθανότητα στο πρώτο μισό της δεκαετίας 430-420 π.Χ.

Ως προς τη μορφή του ο Οιδίπους Τύραννος αποτελεί την κορύφωση των επιτευγμάτων της κλασικής ελληνικής τραγωδίας. Σε αυτή τη δημιουργία του Σοφοκλή συναντούμε μια δύναμη και μια συνοχή στη σύνθεση καινούργια, και έναν ήρωα που δεν βρίσκεται μόνο στο κέντρο αυτού του έργου αλλά το γεμίζει με την παρουσία του.  Το πώς ο άνθρωπος, σέρνοντας και τραβώντας το δίχτυ μπερδεύεται όλο και πιο σφιχτά μέσα στα νήματά του και τελικά όλα τα οδηγεί στην κατάρρευση διαμορφώνεται σε αυτή την τραγωδία με μια αριστοτεχνία στη συμπύκνωση και στην ένταση που δεν έχει όμοιό της στη δραματική λογοτεχνία. 

Να, «Γιατί η Ελλάδα»

Με αφορμή την πρόταση κατάργησης του μαθήματος των ελληνικών στα ισπανικά σχολεία, ο Πέδρο Ολάγια, αυτός ο ελληνιστής καθηγητής και κινηματογραφιστής, παρουσίασε στην Ημερίδα Κλασικού Πολιτισμού στο Σαγούντο, στις 17 Νοεμβρίου του 2012, αυτό το συγκλονιστικό βίντεο που παρουσιάζουμε παρακάτω. Έχει τίτλο «Γιατί η Ελλάδα» και το αφιερώνει στους εκπαιδευτικούς. Το βίντεο ακολουθεί τα βήματα της ελληνικής μυθολογίας και Ιστορίας ως τους ελληνιστικούς χρόνους και τα ταξίδια του ελληνικού πολιτισμού σε ολόκληρο τον κόσμο ο οποίος είναι «οφειλέτης της Ελλάδας». Με μια ήρεμη γαλήνια φωνή, μαγευτικές εικόνες της Ελλάδας, θαυμάσια τοπία, αρχαία μνημεία, μύθοι και τόποι όπου διαδραματίζονται τα σημαντικά γεγονότα της αρχαιότητας και όλη η ιστορία μας ξεδιπλώνονται στην οθόνη, με έναν απόλυτο σεβασμό και την αναγνώριση ενός πολιτισμού. Του πολιτισμού που η σφραγίδα του υπήρξε ανεξίτηλη στην ανθρωπότητα.

Μιρό Χουάν, «ο πιο σουρεαλιστής από όλους»

(Βαρκελώνη 1893 - Πάλμα της Μαγιόρκας, Ισπανία, 1983).

Καταλανός καλλιτέχνης, ένας από τους πιο διακεκριμένους εκπροσώπους της αφηρημένης τέχνης και της σουρεαλιστικής φαντασίας. Η παραγωγή του υπήρξε πλούσια σε λιθογραφίες, τοιχογραφίες, ταπισερί και γλυπτά (Σικάγο, Χιούστον) για δημόσιους χώρους.

Ήταν ο ζωγράφος που αρκούσε να αφήσει να πέσουν τρεις σταγόνες χρώματος για να τις μεταμορφώσει σε πίνακα, με μια υπερβατική, ποιητική αίσθηση.

Ο Μιρό άρχισε την καλλιτεχνική του εκπαίδευση σε ηλικία 18 χρόνων με δάσκαλο τον Φρανθίσκο Γκάλι, ο οποίος τον εισήγαγε στα μοντέρνα καλλιτεχνικά ρεύματα που προέρχονταν από το Παρίσι. 

Λουλούδια και πεταλούδα (1922)

Στην αρχή εργάσθηκε στη Βαρκελώνη, στο Μοντρόιγ και στη Μαγιόρκα και κατόπιν πήγε στο Παρίσι, εμπλουτίζοντας πραγματικά τη γαλλική ζωγραφική. Γνώρισε τον Αντρέ Μπρετόν, τον ποιητή που επρόκειτο να διακηρύξει τον σουρεαλισμό στον κόσμο και ο οποίος τον αποκάλεσε «πιο σουρεαλιστή από όλους μας», τον Τριστάν Τζαρά, ιδρυτή του ντανταϊσμού και έγινε φίλος του Μαξ Ερνστ, ιδρυτικού μέλους του σουρεαλισμού. Το 1928 παντρεύτηκε την Πιλάρ Χουκόσα και έζησαν ευτυχισμένοι αποκτώντας και μια κόρη. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου επέστρεψε στην Ισπανία. Στα μεταπολεμικά χρόνια ο Μιρό απέκτησε παγκόσμια φήμη. Το 1950 ζωγράφισε μια τοιχογραφία για το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, το 1980 επιστέφει με κεραμικές πλάκες τον μεγάλο τοίχο του μεγάρου της ΟΥΝΕΣΚΟ στο Παρίσι, λαμβάνοντας το μεγάλο Διεθνές Βραβείο Σάλομον Γκούγκενχαϊμ.

Περί της θρησκείας των αρχαίων Ελλήνων

Η θρησκεία, το πλέγμα των πεποιθήσεων των αρχαίων Ελλήνων για τους θεούς και τη σχέση τους με τους ανθρώπους,  μολονότι οι ρίζες της ανάγονται σε πολύ παλαιές εποχές,  έζησε, με την ανεπτυγμένη της μορφή, περισσότερο από μία χιλιετία, από την εποχή του Ομήρου ως τους χρόνους του αυτοκράτορα Ιουλιανού. Μαζί με τη θρησκεία, το εκτεταμένο σώμα των μύθων που μιλούσαν για θεούς (ουράνιους και χθόνιους, ήρωες και ιεροτελεστίες) που συμπλήρωναν το θεϊκό σύμπαν, εμπεριείχε την κοσμοθεωρία της και ενσωματώνει όλες τις πηγές της νιότης ενός πολιτισμού, αποτελώντας το ανεξάντλητο ορυχείο από το οποίο άντλησε τη θεματολογία του το θαύμα της αρχαίας ελληνικής τέχνης.

Ο Ησίοδος στη «Θεογονία» του έχει συντάξει από τον 8ο π.Χ. αιώνα το ελληνικό πάνθεον, ταξινομώντας τις λατρείες και τους μύθους που αναφέρονται στη γέννηση του κόσμου και των θεών.

 Η αρχαία ελληνική θρησκεία εμφάνιζε σαφώς μια ηθική διάσταση. Οι πληροφορίες που αντλούμε είναι ότι οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν ότι οι θεοί τους ενδιαφέρονται  για τη δικαιοσύνη και τις πράξεις των ανθρώπων. Αν ο άνθρωπος αμάρτανε τότε διέτρεχε τον κίνδυνο να προκαλέσει την μήνιν των θεών.

Μια συνέντευξη του Κωστή Παλαμά

Είναι μια σπάνια συνέντευξη που πήραν οι δημοσιογράφοι της εφημερίδας «Αθηναϊκά Νέα» το 1936, σε συνέχεια πολλών άλλων που είχαν δώσει την εποχή εκείνη μεγάλες προσωπικότητες της Αθήνας στην εφημερίδα. Μια συνέντευξη του κορυφαίου ποιητή μας Κωστή Παλαμά (Πάτρα 1859 - Αθήνα 1943), ο οποίος, εντυπωσιακά λακωνικός στις απαντήσεις του, εκφράζεται καταφανώς με περισσή απλότητα, παρρησία και ειλικρίνεια.
Η συνέντευξη προέρχεται από το ιστολόγιο «Παλιά Αθήνα», του συγγραφέα Θωμά Σιταρά:

-Τι γράφετε τώρα;

Δύσκολα τώρα γράφω∙ ως την τελευταία μου στιγμή θα με απασχολούν τα ποιήματά μου.

-Πότε πρωτοδημοσιεύσατε έργο σας;

-Πολλά χρόνια πριν από τον πρώτο ποιητικό τόμο «Τα τραγούδια της πατρίδος» (1885), στο ημερολόγιο του Ειρηναίου Ασωπείου εδημοσιεύτηκε ένα μου ποίημα∙ «το Γιούλι».

Αζίζ Νεσίν - Σώπα μη μιλάς! Μίλα!..

Φιλολογικό ψευδώνυμο του Μεχμέτ Νουσρέτ Νεσίν (Αζίζ ήταν το όνομα του πατέρα του – Χάλκη Κωνσταντινούπολης 1915 -  Σμύρνη 1995).  Τούρκος σατιρικός συγγραφέας και πολιτικός ακτιβιστής, ένας από τους πιο γνωστούς λογοτέχνες της Τουρκίας διεθνώς. Υπήρξε ένας από τους βασικούς εκπροσώπους του κριτικού ρεαλισμού στα τουρκικά γράμματα.

Πρωτοεμφανίστηκε το 1944, δημοσιεύοντας ποιήματα και διηγήματα στη λογοτεχνική σελίδα της εφημερίδας «Μιλιέτ». Ενώ είχε μπει στον στρατό αποτάχθηκε για τις αριστερές του πεποιθήσεις. Δούλεψε ως διορθωτής και συντάκτης ύλης σε εφημερίδες, ενώ τις απόψεις και τις ιδέες του διοχέτευσε στα διάφορα σατιρικά περιοδικά και εφημερίδες, ενεργοποιώντας τη λογοκρισία και τον εισαγγελέα. Έτσι, πέρασε συνολικά πεντέμισι χρόνια στη φυλακή.

Τον Σεπτέμβριο του 1955 συνελήφθη μαζί με άλλους αριστερούς ως υποκινητής του Πογκρόμ κατά των Ελλήνων της Πόλης. Γρήγορα η κατηγορία κατέπεσε, αφού ήταν φανερό ότι τα «Σεπτεμβριανά», όπως έμειναν στην Ιστορία, τα είχαν οργανώσει οι μηχανισμοί της κυβέρνησης Μεντερές.