Ερνέστος Τσίλερ - ένας «Έλληνας» αρχιτέκτονας

(Όμπερλεσνιτς,  Σαξονία 1837 - Αθήνα 1923).
Σπουδαίος Γερμανός  αρχιτέκτονας, κύριος εισαγωγέας των τάσεων (διάφορες εκφάνσεις του νεοκλασικισμού)  της Ευρώπης στη χώρα μας, ο οποίος, μελετώντας συγχρόνως προσεκτικά τα αρχαία μας μνημεία, πέρασε όλη αυτή τη γνώση στην αρχιτεκτονική. Εργάσθηκε στο γραφείο του Θεόφιλου Χάνσεν στη Βιέννη και ήρθε αρχικά στην Ελλάδα με σκοπό να επιβλέψει την οικοδομή της Ακαδημίας Αθηνών (1861), για να εγκατασταθεί κατόπιν οριστικά και να γίνει ο πιο παραγωγικός και δημοφιλής αρχιτέκτονας κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ού. Διετέλεσε και καθηγητής στο Σχολείο των Τεχνών (1872). Η αρχιτεκτονική του εκτείνεται σε θέατρα (Δημοτικό Θέατρο Αθηνών, Βασιλικό (τώρα Εθνικό) και σε άλλα κτήρια όπως: Μέγαρο Μελά, Ιλίου Μέλαθρον, Μέγαρο Σταθάτου, Έπαυλη Θων, Σχολή Ευελπίδων, Ανάκτορα της Ηρώδου του Αττικού, Δημαρχείο Ερμούπολης,  Θέατρο Πάτρας, Ελληνικό Προξενείο Θεσσαλονίκης και αγορές Αιγίου και Πάτρας. Ασχολήθηκε επίσης με την εκκλησιαστική αρχιτεκτονική (Φανερωμένη Αιγίου, Άγιος Αθανάσιος Πύργου, Αγία Τριάδα Πειραιώς και Άγιος Λουκάς Πατησίων).

Παρθενώνας: το κάλλος και η απόλυτη αρμονία

Η λοξή εικόνα του μνημείου προσφέρει μια συνολική
παράστασή του, με τον συνδυασμό της δυτικής
με τη βορινή του όψη

Η φύση και η Ακρόπολη θα έπρεπε να είναι οδηγοί στην τέχνη τού κάθε καλλιτέχνη

Λύσσανδρος Καυταντζόγλου 

Ο Παρθενώνας, το ύψιστο έργο αρχιτεκτονικής ολόκληρης της ανθρωπότητας, είναι και αιώνιο σύμβολο του ελληνισμού και της ταύτισης με τους αρχαίους προγόνους μας. Ένα αντικείμενο θαυμασμού που υπήρξε όμως θύμα εκτεταμένων καταστροφών από πολεμικές επιχειρήσεις πριν από την απελευθέρωσή μας από τους Τούρκους. Καταστροφές που έγιναν  από άγνοια ή θρησκευτικό φανατισμό. Η εκστρατεία του Μοροζίνι (1687), οι μάχες στην Επανάσταση του 1821 και φυσικά λεηλασίες όπως του Έλγιν (1801) άφησαν βαριά σημάδια στο αιώνιο αυτό μνημείο.
Όταν η χώρα μας απελευθερώθηκε από τον τουρκικό ζυγό η Αθήνα ήταν ένα ρημαγμένο χωριό, προκρίθηκε όμως για πρωτεύουσα του νέου ελληνικού κράτους, για συμβολικούς λόγους, ως κοιτίδα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.

Η εμβληματική Πύλη των Λεόντων

Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός ζωογονήθηκε από την επαφή του με τη θάλασσα και εμπλουτίσθηκε από τους πολιτισμούς της Κρήτης, των Κυκλάδων και της Ανατολής. Θα εξουσιάσει το Αιγαίο και έχοντας πυκνή επικοινωνία με την Ανατολή και τη Δύση θα εγκαταστήσει εμπορικούς σταθμούς.

Η Μυκηναϊκή Κοινή αποτελεί την κορυφαία φάση της ακμής των Μυκηναίων οι οποίοι έχουν να επιδείξουν μια κοινωνία ιεραρχημένη, γραφειοκρατικά συγκροτημένη –της οποίας τα μυστικά μάς προδίδει η Γραμμική γραφή Β’–, αξιόλογη ανακτορική οργάνωση, πλούτο και λαμπρή τέχνη που ακτινοβολεί στον τότε γνωστό κόσμο. 

Το σημαντικότερο κέντρο του μυκηναϊκού πολιτισμού, οι Μυκήνες, εκτείνονταν σε μια συνολική έκταση 30.000 τ.μ., και εκτός των άλλων κεντρικών κτισμάτων περιελάμβαναν και τη μνημειακή Πύλη των Λεόντων, το τριγωνικό ανάγλυφο της κύριας εισόδου της ακρόπολης. Έλαβε το όνομά της από την περίφημη ανάγλυφη παράσταση των δύο λιονταριών που κοσμούν το κουφιστικό τρίγωνο.

Η Μπλε Πολυκατοικία έχει τη δική της μεγάλη ιστορία

Με τη σφραγίδα του  μοντερνιστή αρχιτέκτονα  Κυριακούλη Παναγιωτάκου, όπως και πολλά  σχολεία

«C' est tres beau» - «Είναι πολύ όμορφη»

Λε Κορμπιζιέ

Στην πλατεία Εξαρχείων μεταξύ των οδών Αραχώβης και Θεμιστοκλέους βρίσκεται η λεγόμενη Μπλε Πολυκατοικία, που χρωστάει το όνομά της στον αρχικό έντονο χρωματισμό της. Μια εξαώροφη πολυκατοικία, η πιο διάσημη ίσως μοντέρνα της Αθήνας προπολεμικά, που σήμερα έχει χάσει τα έντονα χρώματά της (κυρίως βαθύ μπλε), ωστόσο συνεχίζει να εντυπωσιάζει με το μέγεθος και τη μορφολόγησή της.

Αρχιτέκτονας ο Κυριακούλης Παναγιωτάκος (1902-1982), πρωτοπόρος του «καθαρού» μοντερνισμού, που διαδόθηκε τη δεκαετία του 1930 στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη και έγινε περισσότερο αισθητή με τις πολυκατοικίες. Ένα νέο είδος κατοίκησης που κατέκτησε την κοινωνία έχοντας ως σύνθημα τον εκσυγχρονισμό και τον εξευρωπαϊσμό. Οι πολυκατοικίες, ακολουθώντας πιστά τα διεθνή ρεύματα, διέθεταν την τελευταία λέξη σε τεχνικό εξοπλισμό και ανέσεις που ποτέ δεν θα μπορούσε να προσφέρει ένα παλιό σπίτι, και πρόβαλλαν το όραμα ενός «φουτουριστικού» μέλλοντος.

Η Μπλε Πολυκατοικία στοίχισε ένα υπέρογκο για εκείνη την εποχή ποσό – 44 εκατ. δραχμές! Είναι ένα συγκρότημα δύο χωριστών πολυκατοικιών, σχεδιασμένο εντυπωσιακά με εσοχές και εξοχές, προσεγμένων με κάθε λεπτομέρεια, ανεξάρτητες εισόδους, που επικοινωνούν μόνο στο υπόγειο και στο δώμα. Όλα αυτά αναδεικνύονταν με τους τολμηρούς χρωματισμούς του ζωγράφου Σπύρου Παπαλουκά (τερακότα στη βάση και στα εσωτερικά των στηθαίων, μπλε στους κύριους όγκους, λευκό στα κουφώματα). Στο ισόγειο υπήρχε το θρυλικό ζαχαροπλαστείο με τις όμορφες «σεράνο» και τα «σικάγο» του που μεγάλωσαν γενιές, το «Floral». Έχει στην εποχή μας ανακαινισθεί και λειτουργεί ως πολυχώρος.

«Ελληνοβυζαντινή» αρχιτεκτονική από τον Λύσανδρο Καυταντζόγου

Η «αποκάλυψη» του Βυζαντίου, ενός κομματιού του ευρωπαϊκού Μεσαίωνα, όσο προχωράει ο 19ος αιώνας φθάνει και στην Ελλάδα μετά την Απελευθέρωσή της ως μια συμπληρωματική τάση του νεοκλασικισμού.

Γενικά, αυτή την εποχή, η αρχιτεκτονική του Βυζαντίου εντάσσεται στα σκοτεινά μεσαιωνικά χρόνια και θεωρείται ανυπόληπτη, κρίνεται όμως αναγκαία η αναβίωσή της, διότι η Ελλάδα δεν μπορεί να ακολουθήσει τις ασυνήθιστες μορφές των ευρωπαϊκών εκκλησιών – όπως ακολούθησε με ευκολία τον νεοκλασικισμό που εμπνεόταν από τη δική της την αρχαιότητα. Τη χωρίζουν με τη Δύση άλλοι ρυθμοί –ρωμανικός, γοτθικός– και βεβαίως άλλα δόγματα και ένα θρησκευτικό σχίσμα. Έτσι, θα γίνει η απόπειρα να επινοηθεί ένας ελληνο-βυζαντινός ρυθμός, στα πρότυπα των ευρωπαϊκών κινημάτων της εποχής. Το Βυζάντιο ταιριάζει θαυμάσια με τη Μεγάλη Ιδέα και την ίδια στιγμή εξυπηρετεί τον Θρόνο.

Εν τω μεταξύ, εκείνη την εποχή η Ελλάδα έχει έναν αρχιτέκτονα  με εξαίρετη μόρφωση, που σχεδιάζει σημαντικά δημόσια κτήρια. Είναι ο πρώτος λοιπόν που καλείται να σχεδιάσει τους ναούς του Αγίου Γεωργίου Καρύτση και της Αγίας Ειρήνης ενώ πολύ αργότερα τον ναό του Αγίου Κωνσταντίνου στην Ομόνοια.

Ρωμαϊκά μνημεία της Αθήνας Β’

Άνω και κάτω: Δύο φωτογραφίες  του Ηρωδείου από τον 19ο αι.
πριν από την αναστήλωσή του (AcroBase).

Τα ρωμαϊκά μνημεία, που πολλά  διασώζει  η Αθήνα, είναι και αυτά αντιπροσωπευτικά δείγματα της ρωμαϊκής τέχνης, η οποία χαρακτηρίζεται από πληθώρα δανείων από την κλασική τέχνη της Ελλάδας –κυρίως με διαφορετικό περιεχόμενο– την οποία οι Ρωμαίοι αξιοποίησαν, θεωρώντας την ως την ύψιστη μορφή του ελληνικού πνεύματος. Το αποτέλεσμα ήταν έργα τέχνης, «ελληνορωμαϊκής» τεχνοτροπίας, τα οποία επηρέασαν την όψη του δυτικοευρωπαϊκού πολιτισμού και συνεχίζουν ως σήμερα. Μάλιστα, πολλά παλαιότερα μνημεία δέχτηκαν επεμβάσεις από τους Ρωμαίους ή σωτήριες επιδιορθώσεις.

Δύο ακόμη σταθερά μνημεία της αθηναϊκής τοπογραφίας, δείγματα της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής, είναι το Ωδείο του Ηρώδου του Αττικού και το Μνημείο του Φιλοπάππου.

Μείξη μοντέρνου και κλασικού στην αρχιτεκτονική του Μεσοπολέμου

Tο ΜΤΣ στη διάρκεια κατασκευής του.
Εμφανώς  στην ταμπέλα αναγράφονται
τα ονόματα των αρχιτεκτόνων.
(φωτογραφία- αρχείο Billy Files)
 

Το «μοντέρνο κίνημα» στην αρχιτεκτονική, που θεωρήθηκε ότι πραγματοποίησε τη ρήξη με το παρελθόν, εκδηλώνεται πρώτα στην Ευρώπη, στις αρχές του 20ού αιώνα, παίρνει σημαντικές διαστάσεις περί το 1920-1930, και τότε ακριβώς είναι που πρωτοεμφανίζεται στην Ελλάδα, για να διαδοθεί ταχύτατα. Φορείς του κινήματος φυσικά είναι οι αρχιτέκτονες, κυρίως οι νέοι, μολονότι υπάρχουν, εκτός από τον ενθουσιασμό και άλλοι που διστάζουν ή φθάνουν στο σημείο απόρριψης της νέας αυτής αρχιτεκτονικής. Στη δεκαετία του 1930, όταν πρωτοεμφανίσθηκε  το «μοντέρνο κίνημα», τάσεις καταγράφηκαν σε δημόσιες και ιδιωτικές οικοδομές.

Αυτή η απότομη ρήξη, πολλές φορές, ωστόσο κρατάει δεσμούς και συγγένειες με το παρελθόν που δεν θα πάψουν να υπάρχουν. Ο εκλεκτικισμός εδώ κινείται σε ένα πνεύµα ανανέωσης, χωρίς ενιαίο ύφος, µε εκλεκτική επιλογή αρχιτεκτονικών στοιχείων, αναμειγνύοντας το κλασικό με το μοντέρνο.

Νεοκλασικά της Αθήνας από τον Αναστάσιο Μεταξά: Μουσείο Μπενάκη, Ιονική Τράπεζα, Γαλλική Πρεσβεία

Λεωφ. Βασ. Σοφίας  1910: Δεξιά το Μουσείο Μπενάκη και αριστερά
η οικία Ράλλη Σκαραμαγκά στη θέση της οποίας έχει
κτισθεί το υπουργείο Εξωτερικών

Παράλληλα ή λίγο μετά τον Τσίλλερ υπήρξαν πολλοί αρχιτέκτονες που εφάρμοσαν πιστά τις μορφές του νεοκλασικισμού στη δεκαετία του 1920, της αναβίωσης δηλαδή της αξεπέραστης δόξας των προγόνων, όπως είχε επιτάξει η Μεγάλη Ιδέα. Ένας από αυτούς ήταν ο Έλληνας αρχιτέκτονας Αναστάσιος Μεταξάς (1862-1937), σκοπευτής και δύο φορές ολυμπιονίκης, που εφάρμοσε τον νεοκλασικισμό στο μέγαρο Χαροκόπου, στο μέγαρο της Ιονικής Τράπεζας και στην έπαυλη Douai του Μέρλιν. Ήταν αυτός που σχεδίασε και κατασκεύασε το σκοπευτήριο της Καλλιθέας στο οποίο έγιναν τα αγωνίσματα της σκοποβολής στους Ολυμπιακούς αγώνες του 1896 και με τα σχέδιά του αναμορφώθηκε το Παναθηναϊκό στάδιο από τον Γ. Αβέρωφ.

Ρωμαϊκά μνημεία της Αθήνας

Όπως έχει συστηματικά αποσιωπηθεί η κάθε περίοδος υποδούλωσης της Ελλάδας στο παρελθόν, το ίδιο συμβαίνει και με τη ρωμαϊκή αρχιτεκτονική. Την εποχή των πρώτων ανασκαφών μάλιστα δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που τα ρωμαϊκά ευρήματα καταστρέφονταν για να φτάσει η σκαπάνη πιο κάτω, σε παλαιότερα στρώματα της ελληνικής αρχιτεκτονικής. 
Παρ’ όλα αυτά, σώζονται στην Αθήνα αρκετά σημαντικά δείγματα της αγνοημένης αυτής αρχιτεκτονικής, όπως η Βιβλιοθήκη του Αδριανού και το Ρολόι του Κυρρήστου. Σε άλλες αναρτήσεις θα ακολουθήσουν και άλλα αξιόλογα τέτοια μνημεία. (Ρωμαϊκά μνημεία της Αθήνας Β'- Ηρώδειο, Μνημείο Φιλοππάπου)

Ο νεοκλασικισμός στην Αμερικανική Πρεσβεία και στο Χίλτον της Αθήνας

Ο κλασικισμός μεταπολεμικά αντιπροσωπεύει την επίσημη ελληνική αρχιτεκτονική, βασιζόμενος στα πρότυπα της κλασικής αρχαιότητας. Η Αμερικανική Πρεσβεία και το ξενοδοχείο Χίλτον εκφράζουν με αφαιρετικό τρόπο ακριβώς την τάση αυτή. Πολύ γρήγορα η επίσημη αυτή αρχιτεκτονική οδηγήθηκε σε μια τυποποίηση, με εξωτερικές επενδύσεις από λευκό μάρμαρο και με αναμνήσεις από κιονοστοιχίες που προσαρμόστηκαν σε κάθε είδους κτίσμα, από κατοικίες ως κυβερνητικά κτήρια.

Δημήτρης Πικιώνης - άρτια αισθητική, προσήλωση στην ιστορικότητα

Ο Πικιώνης με τα παιδιά του στην Αίγινα

(Πειραιάς 1887 - Αθήνα 1968)
Με τη Μικρασιατική Καταστροφή η ελληνική κοινωνία εγκαταλείπει τη Μεγάλη Ιδέα και προσπαθεί να επινοήσει ένα νέο ιδανικό, τον περιφρονημένο παραδοσιακό πολιτισμό. Αυτή η στροφή προς την ντόπια παράδοση ξεκινάει από τη λογοτεχνία και από το κίνημα του δημοτικισμού κατά το 1880.
Ειδικά στην αρχιτεκτονική, η θεωρητική σύζευξη της «δημώδους» με τη σύγχρονη γίνεται και από έναν νέο ζωγράφο και μηχανικό, τον Δημήτρη Πικιώνη.
Ο Δημήτρης Πικιώνης, γνωστός αρχιτέκτονας και λιγότερο γνωστός ζωγράφος, ήταν ο δημιουργός που συνέδεσε όσο κανείς άλλος άρρηκτα την αρχιτεκτονική, τη γλυπτική και τις εικαστικές τέχνες.

«Οι τρεις Χάριτες», έργο του ζωγράφου Πικιώνη

Το 1906 γίνεται ο πρώτος μαθητής του Κ. Παρθένη ενώ το 1908 παίρνει το δίπλωμα του Πολιτικού Μηχανικού από το ΕΜΠ. Σπούδασε στο Μόναχο και στο Παρίσι, ζώντας από κοντά τις μεγάλες επαναστάσεις της ευρωπαϊκής τέχνης στις αρχές του αιώνα. Γυρίζοντας στην Ελλάδα συνδέθηκε με την κίνηση για την επιστροφή στις ρίζες, πειραματίστηκε με το «μοντέρνο κίνημα», για να καταφύγει τελικά σε μια δημιουργική αναβίωση της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής ενταγμένης σε ευρύτερα πρότυπα, που φθάνουν ως την Άπω Ανατολή.
Οι ορίζοντες που ανοίγονταν ήταν πράγματι ιλιγγιώδεις και ο Έλληνας αρχιτέκτονας της εποχής μπορούσε να κινηθεί άνετα και νόμιμα σε όλη την έκταση της ελληνικής ιστορίας, ψάχνοντας για «στοιχεία συνέχειας». Ο Πικιώνης εισάγει στην Ελλάδα θεωρίες αισθητικής του 19ου αιώνα, σύμφωνα με τις οποίες αναδεικνύεται η λαϊκή τέχνη ως αυθεντική και πλουσιότερη σε περιεχόμενο.

Αρχαία και Νεοκλασική αρχιτεκτονική - Λύσανδρος Καυταντζόγλου

Ο νεοκλασικισμός, κυρίως ο γερμανικός, εισήχθη στην Ελλάδα μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, κυριαρχώντας στα κτήρια που κόσμησαν τη νέα πρωτεύουσα. Η τεχνοτροπία και το ύφος των αρχαίων Ελλήνων γίνεται πρότυπο μίμησης για τους καλλιτέχνες.
Ο Λύσανδρος Καυταντζόγλου (Θεσσαλονίκη 1811 - Αθήνα 1885), όντας ένας από τους εξέχοντες αρχιτέκτονες του 19ου αιώνα, υπήρξε άτεγκτος οπαδός του ορθόδοξου κλασικισμού. Διευθυντής του Σχολείου των Τεχνών (1844-1862), δηλαδή του Πολυτεχνείου,  εκφώνησε μια σειρά από πανηγυρικούς λόγους τονίζοντας κάθε φορά το θαυμάσιο ιδεολόγημα της «ελληνικής τέχνης», ήτοι την επιστροφή των τεχνών στην κοιτίδα τους, στην ελεύθερη πια Ελλάδα, για να λάμψουν όπως πρώτα. Μάλιστα τότε η ονομασία της αρχιτεκτονικής ήταν «ελληνική», αντί του σημερινού όρου νεοκλασική.
Βέβαια αξίζει να επισημάνουμε ότι, ενώ δήλωνε πιστός στο κλασικό ιδεώδες, έχοντας εκπαιδευθεί σε μια ακαδημία της Ευρώπης, σχεδιάζει σπουδαία δημόσια κτήρια –Αρσάκειο και Πολυτεχνείο– στα οποία υπάρχουν άμεσες αναφορές και στη Ρώμη και στην Αναγέννηση. Του ανατίθεται παράλληλα να σχεδιάσει τους ναούς του Αγίου Γεωργίου του Καρύκη (Καρύτση) ), της Αγίας Ειρήνης (1846-1850) στην οδό Αιόλου, ενώ πολύ αργότερα τον ναό του Αγίου Κωνσταντίνου (1869-93) στην Ομόνοια.  Η αρχιτεκτονική του θα θαυμάζεται εσαεί έχοντας αφήσει τα σημάδια της λαμπρής τέχνης του μέσω των έργων του που συγκαταλέγονται στα νεότερα ιστορικά μνημεία.

Νεοκλασικά κτήρια της Αθήνας

Αθήνα, 19ος αιώνας

Χριστιανός και Θεόφιλος Χάνσεν

Οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις του 19ου αιώνα (και ιδίως στην Πομπηία) γέννησαν στην Ευρώπη τον νεοκλασικισμό, ένα ρεύμα που βασίστηκε στην κλασική αρχαιότητα. Η σύγχρονη Αθήνα, όπως αρχικά ορίστηκε ως νέα πρωτεύουσα της Ελλάδας, προσπαθώντας να προσαρμοστεί στον νέο της ρόλο, θεώρησε επιτακτική την ανάγκη να ακολουθήσει την Ευρώπη.

Η τέχνη αποτελεί ανέκαθεν στοιχείο προόδου. Η έννοια της «προόδου» θα μπει έτσι και στο νεότευκτο ελληνικό κράτος, ακριβώς όπως συνέβαινε στον δυτικό κόσμο. Στην Ελλάδα όμως ο όρος θα αποκτούσε ιδιαίτερο νόημα γιατί ήταν συνώνυμο του εξευρωπαϊσμού. Τότε μιλούσαν κατά κόρον,  εν είδει ιδεολογικής προπαγάνδας, για την «επιστροφή των τεχνών στην κοιτίδα τους». Ένα θαυμάσιο ιδεολόγημα, ευρωπαϊκής προέλευσης, που ούτε λίγο ούτε πολύ δημιουργούσε μια ποιητική εικόνα εξαιρετικά χρήσιμη για την ιστορική περίσταση. Οι τέχνες που άνθησαν κατά την αρχαιότητα στην Ελλάδα, ύστερα από πολλές περιπέτειες και σκλαβιά, επέστρεφαν στην πατρίδα τους για να λάμψουν ξανά.

Πάνω σε αυτές τις αισθητικές προτιμήσεις της ευρωπαϊκής τέχνης εξελίχθηκε λοιπόν η αρχιτεκτονική και στην Ελλάδα. Για ένα μεγάλο διάστημα οι νεότεροι αρχιτέκτονες συνηθίζουν να αντιγράφουν αυτούσιες μορφές, για παράδειγμα την Ακρόπολη, ή τουλάχιστον ισχυρίζονται ότι κάνουν κάτι τέτοιο για να προσδώσουν αξία στα έργα τους.

Στα έργα των Δανών αδελφών Χριστιανού (φωτ. αριστερά) και Θεόφιλου Χάνσεν (δεξιά) στην Αθήνα υπάρχουν πολλαπλές τέτοιες μεταφορές από την αρχαιότητα στη σύγχρονη αρχιτεκτονική.
Πρώτο από τα δύο αδέλφια, που είχαν φοιτήσει στη Σχολή Καλών Τεχνών της Κοπεγχάγης, ήρθε ο Χριστιανός Χάνσεν το 1833 και αναδείχθηκε ως ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς της οικοδομούμενης πόλης των Αθηνών.

Πανεπιστήμιο Αθηνών, Χριστιανός Χάνσεν, 1839-1864

Ένα από τα πρώτα δημόσια κτήρια που άρχισαν να κτίζονται στην Αθήνα,
με την ήρεμη και απλή μορφή του, μαρτυρεί την επίδραση των κλασικών
μνημείων στον Δανό αρχιτέκτονα που το σχεδίασε.

Συμμετέσχε στις εργασίες στην Ακρόπολη και στην αναστήλωση του Ναού της Απτέρου Νίκης, ενώ υπήρξε ο αρχιτέκτονας των κτηρίων του Νομισματοκοπείου (1835, δεν υπάρχει πλέον), του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενός από τα ωραιότερα κτήρια της εποχής,  και ιδιωτικών οικιών σημαντικών οικογενειών.

Ο νεότερος αδελφός του, Θεόφιλος, εξασφαλίζοντας υποτροφία, ήρθε στην Ελλάδα επειδή λάμβανε ενθουσιώδεις επιστολές από τον αδελφό του.Υπήρξε ο αρχιτέκτονας της Εθνικής Βιβλιοθήκης και της Ακαδημίας, και πολλών ιδιωτικών μεγάρων. Διετέλεσε καθηγητής του Σχολείου Καλών Τεχνών (1840-1843) από όπου απολύθηκε ως ξένος μετά το ψήφισμα της Εθνικής Συνέλευσης της Γ’ Σεπτεμβρίου.

 Εθνική Βιβλιοθήκη, Θεόφιλος Χάνσεν, 1884-1902
Τελευταίο έργο του στην Αθήνα, δείχνει και τη βαθμιαία  μετατροπή των αντιλήψεων στην αρχιτεκτονική,
όταν διάφορα στοιχεία, πέρα από αυτά της αρχαιότητας,  χρησιμοποιούνται ελεύθερα. Παράδειγμα
το μνημειακό  κλιμακοστάσιο με τους κυκλικούς βραχίονες.

 Ακαδημία Αθηνών, Θεόφιλος Χάνσεν, 1856-1885
Το κτήριο διακρίνεται από τα υπόλοιπα της «Νεοκλασικής Τριλογίας», στην οδό Πανεπιστημίου,
με τον εξαιρετικό πλούτο της διακόσμησής του. Το σχέδιο είναι ίδιο με του Κοινοβουλίου της Βιέννης,
του ίδιου αρχιτέκτονα.

Ενδεικτική βιβλιογραφία: Ιστορία Ελληνικής Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομίας

---