Στις θάλασσες του Ομήρου

Το υγρό στοιχείο του πλανήτη, η θάλασσα η ανεξάντλητη! Μια τόσο όμορφη πανάρχαια λέξη που προφέρουμε χιλιάδες χρόνια τώρα εμείς που κατοικούμε την ελληνική γη και δεν ετυμολογείται, αφού χάνεται στους προελληνικούς χρόνους (μέγαρον, τύραννος, Αθηνά, Κόρινθος και πολλές πολλές άλλες), δεν υπάρχει καν στις μυκηναϊκές πινακίδες  της Γραµµικής Β’ και δεν απαντάται σε καμιά άλλη γλώσσα του κόσμου.  Οι λέξεις για τη θάλασσα στις άλλες γλώσσες της λεγόμενης ινδοευρωπαϊκής οικογένειας ανάγονται στη ρίζα -mar, με προέλευση από το αρχαίο ελληνικό ρήμα µαρµαίρω = λάµπω, ακτινοβολώ.  

Θεογονία του Ησιόδου, η ιερά γραφή των Ελλήνων

Για τον πατέρα του διδακτικού έπους είναι ολίγιστα αυτά που γνωρίζουμε, παρότι είναι ο πρώτος Ευρωπαίος ποιητής του οποίου η προσωπικότητα προβάλλεται μέσα από το ίδιο του το έργο. Οι γνώσεις μας περιορίζονται μόνο σε ό,τι ο ίδιος έχει φροντίσει να αφήσει με την ταυτότητά του και τη σφραγίδα του, εγκαινιάζοντας την εποχή του «εγώ» αλλά και εκθέτοντας προσωπικά του θέματα, παραδίδοντας ταυτόχρονα και ένα αδρό περίγραμμα της εποχής του και των προβλημάτων της (Έργα και Ημέραι).
Το έργο του περιλαμβάνει ένα πολύ πλατύ ηθικό περιεχόμενο και ένα πολύ ανθρώπινο συναισθηματικό φορτίο και είναι δίκαιο να του αναγνωριστεί η μεγάλη του συμβολή στον καθορισμό της λυρικής έκφρασης και στη διάνοιξη νέων πνευματικών οριζόντων. Του είμαστε ευγνώμονες για όλον αυτόν τον μυθικό θησαυρό που μας παρέδωσε για τη γενετική εξέλιξη του κόσμου και των θεών και την προσφορά του στην ιστορία του αρχαίου ελληνικού κόσμου.

Έτσι, απλά...

Η αλήθεια βγαίνει χυτή σαν το νιόκοπο άγαλμα,

μόνον μέσ' από τα καθάρια νερά της μοναξιάς

Η ποίηση και η φύση έχουν... Άνοιξη

Η άνοιξη, πιστή και ακριβής στο ραντεβού της και, μη ορρωδώντας προ ουδενός, κατέφθασε και πάλι με όλο της το κάλλος. Η ποίηση, και αυτή πιστή στην αποστολή της, εμπνεύσθηκε από την άνοιξη και την ύμνησε πότε με αισιοδοξία και πότε μελαγχολικά, δωρίζοντάς μας καρπούς οίστρου που πάλλουν το είναι μας και αποτυπώνουν συγκινήσεις, αξίες και μηνύματα, που οι ποιητές, ως θεματοφύλακες, διαφυλάσσουν ως κόρην οφθαλμού για την πορεία του έρημου ανθρώπου σε αυτόν τον πλανήτη.
Ευσεβής πόθος, μια άνοιξη του δίποδου ζώου που ενώ θεωρεί με οίηση ότι είναι νοήμον και ικανό για τα μέγιστα, ιχνηλατεί αυτούς τους καιρούς στα σκοτάδια.

Χριστούγεννα στην ποίηση

Ο ποιητικός λόγος είναι έμφορτος από αναφορές για τα Χριστούγεννα. Δεν είναι μόνο η παράδοση που ελκύει τους ποιητές αλλά και το δικό τους βίωμα, αναπολώντας τα όμορφα παιδικά τους χρόνια αλλά και μεταφέροντας με ενάργεια την πρόσληψη της γιορταστικής ατμόσφαιρας στην ποιητική έκφραση.  Ας ξαναζωντανέψουμε την οπτική των ποιητών μας για τούτες τις μέρες και τους συμβολισμούς που ο καθένας τους προσδίδει, και ας ανοίξουμε τις διόδους για να εισδύσει σε βάθος η δική τους έκφραση ώστε να ενωθούμε μυστικά σε πανανθρώπινες έννοιες.

Από το Χρονικό μιας δεκαετίας, του Οδυσσέα Ελύτη

Από τη στιγμή που παύουν να ακολουθούν 

το νήμα τών ποιητών τους οι λαοί βαδίζουν κατευθείαν στην άβυσσο

Στο «Χρονικό μιας δεκαετίας» ο Οδυσσέας Ελύτης διηγείται με τη δική του ποιητική ματιά, που είναι σαρωτική, μια δεκαετία η οποία στην ελληνική ιστορία καταλαμβάνει μια από τις σημαντικότερες θέσεις. Οι εκπρόσωποί της –τόσο ανομοιογενείς–  ωστόσο, ανατρέπουν το παρελθόν και, όντας ευαίσθητοι δέκτες των νέων ρευμάτων της Ευρώπης, φέρνουν μια αναγεννησιακή επανάσταση στον χώρο του πνεύματος και της τέχνης με την ελληνική σφραγίδα. Ο Ελύτης περιγραφικός, και με απαράμιλλη ευαισθησία και λυρικότητα, καταγράφει την εποχή του που συμπεριλαμβάνει και έναν πόλεμο στον οποίο ο ίδιος συμμετείχε ενεργά.

Κ.Π. Καβάφης - ένας μείζων του μείζονος ελληνισμού

(Αλεξάνδρεια, 1863-1933).

Ένας από τους κορυφαίους ποιητές της νεοελληνικής λογοτεχνίας μας, με παγκόσμια αναγνώριση, καθώς και μια μοναδική περίπτωση που παρόμοια δεν έχει αναδείξει η νεότερη ελληνική γραμματεία.

Όταν πεθαίνει ο πατέρας του, Πέτρος Ιωάννης, και δεν αφήνει μεγάλη περιουσία, το ένατο και τελευταίο παιδί της οικογένειας αναγκάζεται να φύγει μαζί με τη μητέρα, Χαρίκλεια, και τα άλλα μέλη της στο Λίβερπουλ. Πέντε χρόνια στην Αγγλία και τρία χρόνια στην Πόλη,  όπου κατόπιν υποχρεωτικά καταφεύγουν  λόγω της εθνικιστικής εξέγερσης του Αραμπί (1882). Εδώ είναι που ο ποιητής θα αρχίσει να στιχουργεί (στην ελληνική και στην αγγλική γλώσσα). Το 1885 θα επιστρέψουν όλοι στην Αλεξάνδρεια, αφού πάρουν αποζημίωση για τις καταστροφές του βομβαρδισμού. Από τότε ως τον θάνατό του ο Καβάφης θα μείνει στην Αλεξάνδρεια (με εξαίρεση κάποια σποραδικά ταξίδια στο Παρίσι, στο Λονδίνο και κυρίως στην Αθήνα). Το μόνα εξωτερικά αξιόλογα γεγονότα της ζωής του είναι ο θάνατος της μητέρας του, του παππού του, και των πέντε αδελφών του, και η εργασία του για 30 ολόκληρα χρόνια στην υπηρεσία Αρδεύσεων.

Από τον Δεκέμβριο του 1907 θα εγκατασταθεί στον δεύτερο όροφο της οδό Λέψιους, αριθ. 10, και θα ζήσει σε αυτό το διαμέρισμα ως το τέλος της ζωής του. Εκεί, ανάμεσα στα παλαιικά έπιπλα και στο φως των κεριών θα εδραιώσει τον θρύλο του και θα δημιουργήσει το ωριμότερο μέρος του έργου του. Οι επώνυμοι επισκέπτες πολλοί: Ε.Μ. Φόρστερ, Μαρινέτι, Καζαντζάκης, Ουράνης, Μυρτιώτισσα.

Οδυσσέας Ελύτης - Τα δημόσια και τα ιδιωτικά

Έχω πιάσει γωνιά και πίνω καφέδες, φουμέρνοντας αντικρύ στο πέλαγος. Θα μπορούσα να περάσω έτσι μια ζωή ολόκληρη, αν δεν την έχω κιόλας περάσει. Ανάμεσα σε μια παλιά ξύλινη πόρτα ξεβαμμένη απ’ τον ήλιο κι ένα κλωναράκι γιασεμιού τρεμάμενο· που έτσι και συμβεί να μου λείπει μια μέρα, η ανθρωπότητα όλη θα μου φαίνεται άχρηστη. Σχεδόν σοβαρολογώ. Επειδή εδώ δεν πρόκειται πια για τη φύση, που αυτήν, πιστεύω είναι πιο σημαντικό να τη διαλογίζεσαι παρά να τη βιώνεις· ούτε καν για την παράδοση. Πρόκειται για τη βαθύτερη εκείνη δύναμη των αναλογιών που συνέχει τα παραμικρά με τα σπουδαία ή τα καίρια με τα ασήμαντα, και διαμορφώνει κάτω από την κατατεμαχισμένη των φαινομένων επιφάνεια ένα πιο στέρεο έδαφος για να πατήσει το πόδι μου –παραλίγο να πω η ψυχή μου.

Μέσα σ’ ένα τέτοιο πνεύμα είχα κινηθεί άλλοτε, όταν έλεγα ότι ένα τοπίο δεν είναι, όπως το αντιλαμβάνονται μερικοί, κάποιο απλώς σύνολο γης, φυτών και υδάτων. Είναι η προβολή της ψυχής ενός λαού επάνω στην ύλη.

Ανδρέας Κάλβος - «με λυρικά φτερά στα κρημνά της αρετής»

(Ζάκυνθος 1792 - Λονδίνο 1869). Κορυφαίος ποιητής του 19ου αιώνα, εισηγητής του νεοκλασικισμού στην επτανησιακή ποίηση. Τη θέση του στη λογοτεχνία κατέκτησε χάρη στις είκοσι ωδές του, με τις οποίες με αυστηρότητα σχεδόν ιερατική και υψηλά διανοήματα ανέβηκε σε υψηλή βαθμίδα της ποιητικής κλίμακας, και στέκει εκεί μόνος, προσηλωμένος σε κάποιες δικές του αξίες και προσωπικές αισθητικές εκτιμήσεις. Οι ωδές του αποτελούν έναν ιδιότυπο συγκερασμό από αρχαϊκά στοιχεία, κοραϊκούς τύπους, δημοτικές λέξεις και προσωπικά πλάσματα συχνά αυθαίρετα.

«Ο Κάλβος είχε πει λόγο μεγάλο. Είχε, πολύ πίσω στην ιστορία της ψυχής μας, χαράξει σημάδια, που οι συνέπειές τους θα έβγαιναν, αργά ή γρήγορα, μια μέρα στο φως». Μας μάγεψε λοιπόν  ο ποιητής, έστω και κάπως αργά. Από μια κοινότοπη εγκυκλοπαιδική παρουσίαση προτιμούμε να παραχωρήσουμε στον Ελύτη (ως έχοντα τα εχέγγυα) τον λόγο τον διαπνεόμενο  από ποίηση και να παρακολουθήσουμε την απόδυσή του να εισέλθει στα τόσο άγνωστα μονοπάτια του Επτανήσιου ποιητή που τον συγκινεί ιδιαίτερα.

Η ομιλία του Γιώργου Σεφέρη όταν παρέλαβε το Νομπέλ Λογοτεχνίας

(Τόσο κοντά αλλά και τόσο μακριά πια… Έχουν απολεσθεί τόσα…)

Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963

Τούτη την ώρα αισθάνομαι πως είμαι ο ίδιος μια αντίφαση. Αλήθεια, η Σουηδική Ακαδημία έκρινε πως η προσπάθειά μου σε μια γλώσσα περιλάλητη επί αιώνες, αλλά στην παρούσα μορφή της περιορισμένη, άξιζε αυτή την υψηλή διάκριση. Θέλησε να τιμήσει τη γλώσσα μου, και να - εκφράζω τώρα τις ευχαριστίες μου σε ξένη γλώσσα. Σας παρακαλώ να μου δώσετε τη συγγνώμη που ζητώ πρώτα-πρώτα από τον εαυτό μου.

Ανήκω σε μια χώρα μικρή. Ένα πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, που δεν έχει άλλο αγαθό παρά τον αγώνα του λαού του, τη θάλασσα, και το φως του ήλιου. Είναι μικρός ο τόπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια και το πράγμα που μας χαρακτηρίζει είναι ότι μας παραδόθηκε χωρίς διακοπή. Η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ της να μιλιέται. Δέχτηκε τις αλλοιώσεις που δέχεται καθετί ζωντανό, αλλά δεν παρουσιάζει κανένα χάσμα. Άλλο χαρακτηριστικό αυτής της παράδοσης είναι η αγάπη της για την ανθρωπιά· κανόνας της είναι η δικαιοσύνη. Στην αρχαία τραγωδία, την οργανωμένη με τόση ακρίβεια, ο άνθρωπος που ξεπερνά το μέτρο, πρέπει να τιμωρηθεί από τις Ερινύες. Ο ίδιος νόμος ισχύει και όταν ακόμα πρόκειται για φυσικά φαινόμενα: «Ήλιος ουχ’ υπερβήσεται μέτρα» λέει ο Ηράκλειτος, «ει δε μη, Ερινύες μιν Δίκης επίκουροι εξευρήσουσιν».

Σαπφώ, η θνητή Μούσα

Στη Μυτιλήνη, την πατρίδα της λυρικής ποίησης, έλεγε η παράδοση ότι τα κύματα έφεραν το κεφάλι και τη λύρα του Ορφέα, όταν Θρακιώτισσες μαινάδες κομμάτιασαν τον θεϊκό τραγουδιστή και το κεφάλι του θάφτηκε εκεί. Αυτά τα χώματα πατούσε και τραγουδούσε με τη συνοδεία της λύρας η πιο διάσημη λυρική ποιήτρια του αρχαίου ελληνικού κόσμου,  η Ψάπφα ή Ψαπφώ, στην αιολική διάλεκτο. Μικρά και μέλαινα ως προς την εξωτερική εμφάνιση την παρουσιάζει ο Μαξιμος ο Τύριος. «Τέτοιο πλάσμα ευαίσθητο και θαρρετό συνάμα δεν μας παρουσιάζει συχνά η ζωή. Ένα μικροκαμωμένο, βαθυμελάχρινο κορίτσι, ένα “μαυροτσούκαλο”, όπως θα λέγαμε σήμερα, που, ωστόσο, έδειξε ότι είναι σε θέση να υποτάξει ένα τριαντάφυλλο, να ερμηνεύσει ένα κύμα ή ένα αηδόνι και να πει “σ’ αγαπώ” για να συγκινηθεί η υφήλιος», λέει γι’ αυτήν ο Οδυσσέας Ελύτης.

Ο πολύτιμος χρόνος των ωρίμων

του Μάριο Αντράντε

(Βραζιλιάνος ποιητής, συγγραφέας,

δοκιμιογράφος και μουσικολόγος)

  

 Μέτρησα τα χρόνια μου και συνειδητοποίησα ότι μου 

υπολείπεται λιγότερος  χρόνος ζωής από ό,τι έχω ζήσει έως τώρα...

  

Αισθάνομαι όπως αυτό το παιδάκι που κέρδισε μια σακούλα 

καραμέλες: τις πρώτες τις καταβρόχθισε με λαιμαργία αλλά όταν 

παρατήρησε ότι του απέμεναν λίγες, άρχισε να τις  γεύεται με βαθιά απόλαυση.

  

Δεν έχω πια χρόνο για ατέρμονες συγκεντρώσεις όπου 

συζητούνται καταστατικά, νόρμες, διαδικασίες και εσωτερικοί

κανονισμοί, γνωρίζοντας ότι δεν θα καταλήξει κανείς πουθενά.

  

Δεν έχω πια χρόνο για να  ανέχομαι παράλογους ανθρώπους που 

παρά τη χρονολογική τους  ηλικία δεν  έχουν μεγαλώσει.

  

Δεν έχω πια χρόνο για να λογομαχώ με μετριότητες.

Άγγελος Σικελιανός, ο λυρικός Ορφέας

(Λευκάδα 1884 - Αθήνα 1951)

Από τους πιο εμπνευσμένους τεχνίτες του ποιητικού λόγου. Ελληνολάτρης, που δούλεψε αριστοτεχνικά για τη γλώσσα, καλλιεργώντας όλο της τον πλούτο.

Το έργο του Σικελιανού αποτελεί μια περίπτωση σπάνιας εσωτερικής συνοχής και συνέπειας προς τον σκοπό που ο ποιητής θεώρησε και ως «τάμα» του: την αποκατάσταση της Παγκόσμιας Ενότητας μέσω της Ποίησης, ιδιαίτερα μέσω της Ποίησης-Πράξης.

Την παγκόσμια ενότητα, που ο ποιητής έβλεπε την πραγμάτωσή της  μέσα από την πρακτική που θα εκπορευόταν από τη θεωρία της περίφημης Δελφικής του Ιδέας , προάγγελου της Κοινωνίας των Εθνών και του ΟΗΕ, αλλά με κύριο βάρος στην πνευματικότητα.

Με τη βοήθεια της πρώτης του συζύγου Εύας Πάλμερ (φωτογραφία δεξιά) οργάνωσε τις Δελφικές Γιορτές (1927,1930), οι οποίες περιελάμβαναν πνευματικές εκδηλώσεις, πανελλήνια έκθεση λαϊκής τέχνης και διδασκαλία των τραγωδιών του Αισχύλου Προμηθεύς Δεσμώτης και Ικέτιδες. Παρά τη  διεθνή απήχηση και τη λαμπρή τους επιτυχία τούς κατέστρεψαν οικονομικά.

Ο ποιητής προσπαθεί να ενώσει τους ρυθμούς της καρδιάς του με τους ρυθμούς της Μάνας Φύσης και του Ανθρώπου. Η ένωση αυτή επιτυγχάνεται, όπως στα αρχαία ορφικά μυστήρια, και μέσα από την έκσταση, που προέρχεται όχι από την κοινή μέθη, αλλά από την αιώνια και παραγωγική.

Κόντε Διονύσιος Σολωμός - ο εθνικός μας ποιητής

(Ζάκυνθος 1789 - Κέρκυρα 1857)
 Κορυφαίος ποιητής μας, που επηρέασε ριζικά την εξέλιξη της νεοελληνικής ποίησης. Υπήρξε ο αρχηγέτης της Επτανησιακής Σχολής, ενώ ήταν εκείνος που ανέδειξε τη λαϊκή γλώσσα σε έντεχνο ποιητικό λόγο υψίστου στοχασμού. Μετά τις σπουδές του στην Ιταλία επέστρεψε στη Ζάκυνθο όπου έμεινε δέκα χρόνια και ύστερα εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα.Τα πρώτα του ποιήματα τα έγραψε στην Ιταλική γλώσσα αλλά κατόπιν έγραψε στα ελληνικά λυρικά ποιήματα ειδυλλιακής ή ελεγειακής μορφής (Η Ξανθούλα, Το όνειρο κ.ά.). Σημαντική γνωριμία για την εξέλιξή του υπήρξε ο Σπ. Τρικούπης, ο οποίος μάλιστα τον βοήθησε στην εκμάθηση της Ελληνικής και τον έκανε να στραφεί στη δημοτική ποίηση και στην κρητική λογοτεχνία. Στη δημιουργική του περίοδο (1823-1833/34) άρχισε να δουλεύει και βασανιστικά να επεξεργάζεται τον στίχο, δίνοντας έργα εμπνευσμένα από την Ελληνική Επανάσταση (Ύμνος εις την Ελευθερία, Εις Μάρκο Μπότσαρη, Εις τον θάνατο του Λόρδου Μπάυρον, Η καταστροφή των Ψαρών). Μετά το 1833 επιχείρησε να συνδυάσει τον γερμανικό ρομαντισμό με την ιδεαλιστική φιλοσοφία. Εκτός από τον Κρητικό κορυφαίο επίτευγμα της εποχής εκείνης ήταν Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι.

Ο λόφος του Στράνη στη Ζάκυνθο, από όπου ακούγοντας
τους κανονιοβολισμούς από το Μεσολόγγι ο ποιητής,
έγραψε τον «Ύμνο εις την Ελευθερία»

Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι είναι ένα έργο ζωής μολονότι δεν ολοκληρώθηκε, όπως τα περισσότερα έργα του, και μας δίνει το μέτρο που υψώθηκε η ποιητική του ιδιοφυΐα. Η σύνθεση περιέχει τρία σχεδιάσματα και το θέμα του είναι η δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου και μάλιστα οι τελευταίες μέρες ως την Έξοδο. Αποτελεί τη συνισταμένη της πάλης του ανθρώπου προς την υλική βία·  εξαίρεται ηθικά μια πράξη η οποία προβάλλεται σαν στοιχείο έντονου εθνικού χαρακτήρα και σαν αιώνιο παράδειγμα για την επίτευξη της ηθικής νίκης. Ο ίδιος ο Σολωμός σημειώνει: «Στο Μεσολόγγι το θέμα είναι η Δύναμη της θελήσεως που δοκιμάζεται μάταια από φρικτά παθήματα».
Διαβάστε Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, Σχεδιάσματα Α' και Β'

Ελεύθεροι Πολιορκημένοι
 του Γ. Μαρκόπουλου
τραγουδάει ο Νίκος Ξυλούρης

---

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης - 21 Μαρτίου

Ποιητές

Φτωχοί λαθρεπιβάτες πάνω στις φτερούγες των πουλιών
την ώρα που πέφτουν χτυπημένα.

Κύριε, αδίκησες τους ποιητές δίνοντάς τους μόνο έναν κόσμο

 Τάσος Λειβαδίτης - Φύλλα Ημερολογίου

Πρώτη ημέρα της εαρινής ισημερίας και Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης. Η Ελλάδα μας, αυτός ο μικρός τόπος, γεμάτος ήλιο και μπλε χρώμα, μπορεί να επαίρεται, με οίηση και υπερηφάνεια,  ότι αποτελεί ένα τεράστιο φυτώριο μεγίστων ποιητών. Χρέος μας να αποτίσουμε έναν φόρο τιμής σε όλους αυτούς που μας πήραν μαζί τους και μας ανέβασαν στους άλλους κόσμους τους, του ωραίου και της αλήθειας που παραμένουν αναλλοίωτα, λουσμένα κατευθείαν με τη μαγεία που περιέχει η τέχνη. Έχουν όλοι τους χαράξει στην ψυχή μας σημάδια ανεξίτηλα.

Από καταβολής κόσμου, λέει ο Οδυσσέας Ελύτης, η μάχη της ποίησης υπήρξε η μάχη της αφιλοκέρδειας. Η κατάκτηση μιας άλλου είδους ελευθερίας, που να επιτρέπει στον άνθρωπο να αντιλαμβάνεται τη ζωή του πέραν από τα εμπόδια που του ορθώνει η Ανάγκη. Από κει αρχίζουν εκείνα που ονομάζουμε «πνεύμα», «έρευνα», «επιστήμη», «μεταφυσική», τα άγια των αγίων που υπηρετούν όλοι όσοι αφιερώσανε τη ζωή τους σ’ αυτόν τον σκοπό και λευκάνθηκαν επάνω στα βήματα των ανωτάτων πνευματικών ιδρυμάτων.

«Όλοι μαζί οι ποιητές, παρ’ όλες τις μεγάλες τους διαφορές, κάποτε και χάρη σ’ αυτές, δεν κάνουν στο βάθος και στο πλάτος των αιώνων παρά να συγκροτούν τη δεύτερη κατάσταση του κόσμου. Άπαξ και κανείς ενδιαφέρεται για την Ποίηση, είναι υποχρεωμένος να «γνωρίζει να μεταβαίνει» σ’ αυτή τη δεύτερη κατάσταση, να περπατεί και στον αέρα και στο νερό.

Χαιρετώντας πρώτα τον αρχηγέτη ποιητή και διδάσκαλο της αρχαιότητας και του νεότερου κόσμου Όμηρο, έπεται η Σαπφώ, ο Αρχίλοχος και τόσοι άλλοι. Ο ποιητικός λόγος ακτινοβολεί  ξανά από τον Διονύσιο Σολωμό, Παλαμά, Καρυωτάκη, Πολυδούρη, Καβάφη, Καββαδία, Σαραντάρη, Σικελιανό, Σεφέρη, Ρίτσο, Βάρναλη, Εγγονόπουλο, Εμπειρίκο, Ελύτη, Βρεττάκο, Γκάτσο, Λειβαδίτη, Πατρίκιο, Σινόπουλο, Λαπαθιώτη. Μία μνεία γίνεται κάποιων μόνο ογκόλιθων εφόσον η καταγραφή τους είναι αδύνατη λόγω της πληθώρας τους και φυσικά δεν συμπεριλαμβάνονται οι ζώντες άξιοι συνεχιστές αυτών. Και εδώ η αναφορά μας, αναπόφευκτα,  είναι μόνο για τους Έλληνες ποιητές. Μη λησμονάμε ότι, σε πείσμα των πιθανοτήτων,  μια μικρή χώρα σαν την Ελλάδα έχει στη σύγχρονη Ιστορία της δύο ποιητές που τιμήθηκαν με Νομπέλ Λογοτεχνίας!

Μέσα στο ολόμαυρο τοπίο που βιώνουμε, περισσότερο από κάθε άλλη εποχή, έχουμε ανάγκη την Ποίηση που –άγνωστο γιατί, πιθανόν λόγω των πολλαπλών κρίσεων που υφιστάμεθα σαν άνθρωποι– έχουμε λησμονήσει και απωθήσει σαν κάτι ξένο και απόμακρο, ενώ κατοικούμε στο ίδιο ομηρικό τοπίο και ρέει στις φλέβες μας το ποιητικό αίμα σε όλα τα βήματα του πολιτισμού μας ως λαός.

Είναι το οξυγόνο μας και η εσωτερική μας κάθαρση για κάτι ομορφότερο και στιλπνότερο. Τους ευχαριστούμε που υπήρξαν και μας έδωσαν τόσο πολυδιάστατο φως. Ας μην τους εγκαταλείψουμε, καιρός γαρ εγγύς για αναδίφηση και βουτιά στη φαντασία και στο όνειρο που είναι και τα μοναδικά αληθινά. Μακριά από τα ψιμμύθια, για να εξουδετερώσουμε τη φθορά. Να εξασκήσουμε τη δεύτερη όραση, και με μια νέα ηθική να ενδυθούμε «το χρυσό δέρας της ανθρωπιάς». Τα υλικά και οι προϋποθέσεις έχουν δοθεί στον άνθρωπο.

«Όσοι λευκοφόροι, εννοήτωσαν».

---

Οδυσσέας Ελύτης - Μαρία Νεφέλη

Θέσφατα από τη «Μαρία Νεφέλη» 
(Κάντε click στην εικόνα)

Ο Νεφεληγερέτης

(Κάντε click στην εικόνα)

Ο Πλανήτης Γη 
(Κάντε click στην εικόνα)

Η Ιερή Εξέταση

(Κάντε click στην εικόνα)

Βιτσέντζος Κορνάρος - Ερωτόκριτος

(Τραπεζόντα Σητείας 1553 - Χάνδακας 1613/1614). Βενετοκρητικός ποιητής μέλος της Ακαδημίας του Στραβαγκάντι, την οποά ίδρυσε ο αδελφός του.

Αντί βιογραφικού αυτοσυστήνεται ο ποιητής:

Βιτζέντζος είν’ ο ποιητής κ’ εις τη γενιά Κορνάρος,

που να βρεθεί ακριμάτιστος, όντε τον πάρη ο Χάρος.

Στη Στείαν εγεννήθηκε, στη Στείαν ενεθράφη,

εκεί ’καμε κ’ εκόπιασε ετούτα, που σας γράφει.

Στο Κάστρον* επαντρεύτηκε, σαν αρμηνεύγ’ η φύσι·

το τέλος του έχει να γενή, όπου ο Θεός ορίση.

*Ηράκλειο

Ερωτόκριτος και Αρετούσα
από τον Θεόφιλο

Είναι ο δημιουργός του Ερωτόκριτου, από τα αριστουργήματα της λογοτεχνίας της Κρητικής Αναγέννησης. Είναι ένα λυρικό αφηγηματικό ποίημα 10.052 στίχων, ομοιοκατάληκτων δεκαπεντασύλλαβων. Έμμετρο μυθιστόρημα, με ποιητική ευαισθησία, κρητικό ιδίωμα και ανάμεικτη γλώσσα, γύρω από τον έρωτα του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας και την τιμή, τη φιλία, το κουράγιο και την παλληκαριά. Γράφτηκε περίπου το 1590-1610 και η φιλοσοφική του θεώρηση για τον κόσμο είναι εκτός θρησκευτικών στοιχείων έχοντας θεμελιώδη έννοια τη φύση. Σώζεται μόνο ένα χειρόγραφο του 1710 γραμμένο στην Κεφαλλονιά και πρωτοτυπώθηκε στη Βενετία το 1713.

Καταξιώνεται από τον Διονύσιο Σολωμό και κορυφώνεται ειδικά από τον Γιώργο Σεφέρη.
Μελοποιήθηκε από τους Χριστόδουλο Χάλαρη και Σταύρο Ξαρχάκο.

Μ.Μ.

Ανδρέας Εμπειρίκος

(Βραΐλα, Ρουμανία 1901 - Αθήνα 1975). Καταγωγή Άνδρος.
Ποιητής και πεζογράφος, ο κύριος εισηγητής της υπερρεαλιστικής ποίησης στην Ελλάδα, και ψυχαναλυτής. Έργα του: Υψικάμινος, Ενδοχώρα, Γραπτά ή Προσωπική μυθολογία, Οκτάνα, Αργώ ή Πλους Αεροστάτου. Και Ο Μέγας Ανατολικός που εκδόθηκε μετά τον θάνατό του.
Το 1935 ο Εμπειρίκος θα δώσει στη Λέσχη Καλλιτεχνών την περιβόητη διάλεξή του με θέμα «Υπερρεαλισμός, μια νέα ποιητική σχολή», το κείμενο της οποίας παραμένει ακόμη άγνωστο.
Ο ποιητής Οδυσσέας Ελύτης διαβάζει στην εφημερίδα γι' αυτή τη διάλεξη και εξασφαλίζει μία συνάντηση μαζί του. Η περιγραφή της γνωριμίας τους από τον Ελύτη («Ανοιχτά χαρτιά») τα λέει όλα:
Απλώνει το χέρι του κατά μένα ένας άντρας ίσαμε τριάντα χρονών, στιβαρός, με πηχτό πλούσιο μαλλί, εξογκωμένα τα μήλα του προσώπου, καθαρό μελαχρινό δέρμα και μάτια διεισδυτικά και συνάμα ρεμβώδη. {...}

Οδυσσέας Ελύτης - Άξιον εστί - Δοξαστικόν

Οδυσσέας Ελύτης - Ο Μάνος Κατράκης απαγγέλλει Άξιον Εστί