Τετάρτη, 23 Νοεμβρίου 2016

Δημαγωγοί στην αρχαία Ελλάδα

Ο Αριστοφάνης και ο Θουκυδίδης
καταγράφουν το φαινόμενο

Ελαιογραφία του Φ. Φολτζ
Ο Περικλής αγορεύει στην Εκκλησία του Δήμου
      
      της Μαρίνας 
        Μαραγκού

Υπό την αρχή του Περικλή η αθηναϊκή δημοκρατία γνώρισε πολιτικό και οικονομικό θρίαμβο που συνοδεύθηκε από μια ανεπανάληπτη ανάπτυξη του πολιτισμού, ο οποίος προσέλαβε κλασική μορφή. O Πελοποννησιακός Πόλεμος (431-404 π.Χ.) όμως, η μεγάλη αναπόφευκτη εμφύλια σύρραξη ανάμεσα στη Σπάρτη και στην Αθήνα, χώρισε την Ελλάδα σε δύο εχθρικά στρατόπεδα και είχε ως αποτέλεσμα την κατάρρευση της αθηναϊκής ηγεμονίας και τη διασάλευση των αρχών της ελληνικής πόλης-κράτους. Ένας κωμωδιογράφος, ο Αριστοφάνης, και ένας ιστορικός, ο  Θουκυδίδης, παρουσιάζουν, με όλη τη σαφήνεια και την οξυδέρκεια του κριτή και του αναλυτή, τους δημαγωγούς και την κοινωνία της πρώτης φάσης του πολέμου, έχοντας ως κύριο στόχο να προβάλουν την πολιτική φαυλότητα της εποχής τους ενώ συγχρόνως φαίνεται να στοχεύουν και στην αφύπνιση του λαού ώστε να επανέλθει σε μια υπεύθυνη πολιτική διαχείριση.

Παρασκευή, 21 Οκτωβρίου 2016

Ιστορικές ρήσεις σταθερές στον χρόνο

Από την καθομιλουμένη έως τον γραπτό λόγο συνηθίζουμε να χρησιμοποιούμε φράσεις, γνωμικά, ρητά, παροιμίες που παρήλασαν ανά τους αιώνες στη γλώσσα μας από τις εκάστοτε γενιές ανθρώπων που περπάτησαν σε τούτη τη χώρα. Σίγουρα γεννάται η απορία πώς κατάφεραν να επιβιώνουν σε όλη αυτή τη διαδρομή, η αφετηρία της οποίας βρίσκεται χιλιάδες χρόνια πίσω και, παρά τη μη σημερινή χρήση αυτών των μορφών της γλώσσας μας, π.χ.  έπεα πτερόεντα που ο ποιητής Όμηρος μας διαφυλάσσει, οι μεγάλοι κλασικοί, τα θρησκευτικά βιβλία ή ακόμη ο ίδιος ο λαός πολύ παλαιών εποχών, με συνέπεια εξακολουθούμε να τις συναναστρεφόμαστε σαν να μην πέρασε μια μέρα. Πρόκειται για  μέγα θαύμα και αξία πραγματικά ανυπολόγιστη.  Μάλιστα αυτές τις φράσεις τις διατυπώνουμε όταν θέλουμε να ζωντανέψουμε τον λόγο ή τη γραφή μας, προκειμένου να αποδοθούν πιο εμφαντικά, πιο παραστατικά. Ο χρόνος τα σμίλεψε επιμελώς καθιστώντας τα παραδεκτά από όλους και, φυσικά, φράσεις αναφοράς. Είναι μια παρακαταθήκη, τόσο έτοιμα και τόσο ουσιώδη, που ξεπροβάλλουν με ευκολία στη γλώσσα μας αντί για περιφράσεις  που χάνονται στη μετάφραση του νοήματός μας.  Παρεμβάλλονται αβασάνιστα και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του λεξιλογίου μας.

Κυριακή, 25 Σεπτεμβρίου 2016

Η «χαμένη» Ατλαντίδα του Πλάτωνα

Επάνω: Φανταστική απεικόνιση της μητρόπολης της Ατλαντίδας.
Κάτω: Η γεωγραφική θέση της χαμένης ηπείρου στον Ατλαντικό
ωκεανό, σύμφωνα με τον Πλάτωνα.
Η αναφορά του Πλάτωνα, που είναι ο μόνος ο οποίος έγραψε για την Ατλαντίδα και μάλιστα σε δύο Διαλόγους του, στον Τίμαιο και στον Κριτία, εξακολουθεί να αποτελεί αξεδιάλυτο μυστήριο που εξάπτει το ενδιαφέρον και αφήνει τη φαντασία να καλπάζει. Ένας πραγματικός μύθος, καθώς δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί αλλιώς, αφ’ ης στιγμής δεν υπάρχει καμία ένδειξη για την  ύπαρξη αυτής της ηπείρου.Υπήρξε, δεν υπήρξε η Ατλαντίδα, δεν μπορεί να δοθεί σαφής απάντηση, εφόσον οι έρευνες έχουν αποβεί άκαρπες μέχρι τώρα, δεδομένου ότι οι επιστήμονες και ερευνητές την έχουν αναζητήσει εξαντλητικά από τον Ατλαντικό και τις Αζόρες ως τις Σκανδιναβικές Χώρες, και από την αμερικανική ήπειρο ως τη Σαντορίνη και τ’ ανοιχτά της Κύπρου.

Τετάρτη, 24 Αυγούστου 2016

Ομιλούμε Ελληνικά;..

Ως γνωστόν οι πρωτόγονοι χρησιμοποιούσαν άναρθρες κραυγές για επικοινωνία ενώ ο πολιτισμός προϋποθέτει γλώσσα. Η γλώσσα, που είναι αποδεδειγμένα το εργαλείο του πνεύματος. Όπως σκεφτόμαστε, έτσι μιλάμε και γράφουμε. Η κάθε σκέψη προϋποθέτει μια διεργασία στους νευρώνες, προκαλεί κραδασμό που αφυπνίζει τον εγκέφαλο, και εν τέλει εκφράζεται με τη γλώσσα.
Είναι ο μέγας πλούτος, ο χείμαρρος των λέξεων που έρχονται και κουμπώνουν απόλυτα με την κάθε μας σκέψη, καθεμία για κάθε διαφορετική έννοια ώστε να μην κινδυνεύουμε ποτέ να παρεξηγηθεί τίποτε. Πολλαπλές έννοιες, επίσης, για να εκφράσουν με ακρίβεια το επιθυμητό. 
Εδώ και χρόνια όμως φωνές πολλές επισημαίνουν ότι η ελληνική γλώσσα ασθενεί βαρέως και υπάρχει φόβος και ανησυχία για ανήκεστο βλάβη.

Παρασκευή, 8 Ιουλίου 2016

Η ηλιοκεντρική θεωρία είναι ελληνική και ανήκει στον Αρίσταρχο

Χωρίς καμία αμφιβολία, όπως η φιλοσοφία έτσι και η επιστήμη έλκουν την καταγωγή τους από την αρχαία Ελλάδα. Η γένεση της επιστήμης στην Ελλάδα υπήρξε βαθμιαία και ιδιαίτερα μακροχρόνια διαδικασία. Τα θεμέλια της επιστήμης τέθηκαν, σε ένα πρώτο στάδιο από τους προσωκρατικούς, σε ένα δεύτερο από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, και σε ένα τρίτο στάδιο, που αρχίζει από τα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ.  έως τον 2ο  αιώνα π.Χ., όπου οι μεθοδολογικές αρχές των δύο μεγάλων αυτών φιλοσόφων εφαρμόζονται στην πράξη, δημιουργώντας πλέον την επιστημονική ειδίκευση. Οι επιστήμονες θα ακολουθήσουν τις προτροπές του Πλάτωνα, ο οποίος εμπνεύσθηκε από τον τρόπο που χρησιμοποιούσαν οι πυθαγόρειοι τα Μαθηματικά στη φιλοσοφία τους, και υποστήριξε την ιδέα της θετικής επιστήμης ή τη «μαθηματικοποίηση» της επιστήμης (δηλαδή την εφαρμογή των Μαθηματικών στην έρευνα των φυσικών φαινομένων). Ο Αριστοτέλης, από την πλευρά του, ήταν ο κύριος υποστηρικτής της συστηματικής παρατήρησης και της προσεκτικής έρευνας για την αποκάλυψη των αιτιών των φυσικών φαινομένων.

Τετάρτη, 8 Ιουνίου 2016

Λίγη ελαφρότητα... με αστείες πινακίδες και επιγραφές

Είναι γεγονός ότι μαστιζόμαστε κυρίως από «ανθρωπομηνίες» που ωχριούν μπροστά στις θεομηνίες της φύσης. Και σε εμάς κυριαρχεί, είτε βουβό είτε κραυγάζον, το σφοδρό αίσθημα της οργής, η μήνι. Τούτη η χώρα που έχει μάθει να ζει με ψευδαισθήσεις  είναι παραδομένη, χωρίς να θέλει βέβαια να το παραδεχθεί, σε μια εθνική κατάθλιψη με όλα τα παρελκόμενά της. Είπαμε να πάμε  κόντρα στους καιρούς, να αφήσουμε πίσω τη σοβαρότητα και τη σοβαροφάνεια και να σκάσει λίγο το χειλάκι μας, να ξεχαστούμε.   Άνοιξε τις πύλες του εξάλλου  το καλοκαίρι και σαν  Σειρήνα μάς φωνάζει να κάνουμε μια βουτιά στο γαλάζιο –να ανακαλέσουμε στη μνήμη μας το μέγα το μυστήριο της ζωής– αλλά και με ελαφρότητα μια ελαφριά ή και βαριά σύσπαση του προσώπου που το έχουμε τόσο ανάγκη.

Τρίτη, 10 Μαΐου 2016

Στις θάλασσες του Ομήρου

Το υγρό στοιχείο του πλανήτη, η θάλασσα η ανεξάντλητη! Μια τόσο όμορφη πανάρχαια λέξη που προφέρουμε χιλιάδες χρόνια τώρα εμείς που κατοικούμε την ελληνική γη και δεν ετυμολογείται, αφού χάνεται στους προελληνικούς χρόνους (μέγαρον, τύραννος, Αθηνά, Κόρινθος και πολλές πολλές άλλες), δεν υπάρχει καν στις μυκηναϊκές πινακίδες  της Γραµµικής Β’ και δεν απαντάται σε καμιά άλλη γλώσσα του κόσμου.  Οι λέξεις για τη θάλασσα στις άλλες γλώσσες της λεγόμενης ινδοευρωπαϊκής οικογένειας ανάγονται στη ρίζα -mar, με προέλευση από το αρχαίο ελληνικό ρήμα µαρµαίρω λάµπω, ακτινοβολώ.  
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...