Τρίτη 16 Απριλίου 2013

Αντόν Πάβλοβιτς Τσέχωφ - έτη μπροστά από την εποχή του

 (Ταγκανρόγκ, Ρωσία, 1860 - Μπάντεβαϊλερ, Γερμανία 1904)
Κορυφαίος θεατρικός συγγραφέας και ο εξοχότερος από τους σύγχρονους διηγηματογράφους.  Λειτουργώντας υπαινικτικά, με ύφος λιτό, με απαράμιλλη ευαισθησία, ανθρωπιά και γνώση για το ανθρώπινο συναίσθημα, αλλά και με την ψυχρότητα του επιστήμονα, καταγράφει τη θλίψη, τη ρουτίνα, την έλλειψη επικοινωνίας, τους ανολοκλήρωτους πόθους και τις αδυναμίες των ανθρώπων. Μέσα σε έναν κόσμο που πεθαίνει, ο Τσέχωφ διαβλέπει την ελπίδα της φωτεινής αυγής, όπου οι άνθρωποι, λιγότερο σκληροί, λιγότερο εγωιστές, θα δημιουργήσουν έναν κόσμο ευτυχισμένο, μια ζωή βασισμένη στην εργασία και στην επιστήμη.
Γιος δουλοπάροικου που εξαγόρασε την ελευθερία του και έγινε βιοπαλαιστής μικροπαντοπώλης αλλά και συνάμα τυραννικός προς την οικογένειά του και μέθυσος. Έτσι, τα παιδικά του χρόνια του άφησαν οδυνηρές αναμνήσεις που με τα μετέπειτα βιώματά του αφομοιώθηκαν και αναπλάσθηκαν στα μοναδικά έργα του. Έλαβε την καλύτερη μόρφωση και το 1884 πήρε το πτυχίο της Ιατρικής. Για να συντηρήσει τη μητέρα και τα τρία μικρότερα αδέλφια του, ξεκίνησε ως ελεύθερος δημοσιογράφος. Από το 1888 αρχίζει μια σειρά που φθάνει στα 50 διηγήματα, στα οποία, μαζί με τα θεατρικά του έργα, στηρίζεται αυτή η φήμη του. Ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά με το σοβαρό θέατρο, το χιούμορ όμως πάντα καραδοκεί, υπαινικτικό και υποδόριο. Ένα από τα αξιολογότερα διηγήματα αυτή την εποχή είναι το Μια ανιαρή ιστορία (1889), που εντυπωσιάζει η ευφυΐα και η βαθύτατη διαίσθηση που αναδύεται από το έργο, και μάλιστα από έναν νεαρό στην ηλικία συγγραφέα. Αυτό το διήγημα μαζί με το θεατρικό έργο Ιβάνωφ συμπεριλαμβάνονται σε μια ομάδα έργων που έχουν χαρακτηρισθεί ως κλινικές μελέτες.

Δευτέρα 8 Απριλίου 2013

Δεύτερη ζωή δεν έχει - Οδυσσέας Ελύτης

Αναρωτιέμαι μερικές φορές: Είμαι εγώ που σκέφτομαι καθημερινά πως η ζωή μου είναι μία; Όλοι οι υπόλοιποι το ξεχνούν; Ή πιστεύουν πως θα έχουν κι άλλες, πολλές ζωές, για να κερδίσουν τον χρόνο που σπαταλούν;
Ν’ αντικρίζεις τη ζωή με μούτρα. Να περιμένεις την Παρασκευή που θα φέρει το Σάββατο και την Κυριακή για να ζήσεις. Κι ύστερα να μη φτάνει ούτε κι αυτό, να χρειάζεται να περιμένεις τις διακοπές. Και μετά ούτε κι αυτές να είναι αρκετές. Να περιμένεις μεγάλες στιγμές. Να μην τις επιδιώκεις, να τις περιμένεις.
Κι ύστερα να λες πως είσαι άτυχος και πως η ζωή ήταν άδικη μαζί σου.
Και να μη βλέπεις ,πως ακριβώς δίπλα σου συμβαίνουν αληθινές δυστυχίες που η ζωή κλήρωσε σε άλλους ανθρώπους. Σ’ εκείνους που δεν το βάζουν κάτω και αγωνίζονται. Και να μην μαθαίνεις από το μάθημά τους. Και να μη νιώθεις καμία φορά ευλογημένος που μπορείς να χαίρεσαι τρία πράγματα στη ζωή σου, την καλή υγεία, δυο φίλους, μια αγάπη, μια δουλειά, μια δραστηριότητα που σε κάνει να αισθάνεσαι ότι δημιουργείς, ότι έχει λόγο η ύπαρξή σου.

Τρίτη 2 Απριλίου 2013

Πώς σώθηκαν από τους Γερμανούς οι θησαυροί του Μουσείου

Τα θαμμένα αγάλματα 
του πολέμου
Επί έξι μήνες πριν από την εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα μια ομάδα από εργάτες και αρχαιολόγους έσκαβε τα δάπεδα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου για να θάψει εκεί ό,τι πολυτιμότερο έχει η Αθήνα: τους κούρους και τις ληκύθους της. 

Την Κυριακή 27 Απριλίου 1941 τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής κατέλαβαν την Αθήνα. Την επομένη, νωρίς το πρωί, οι Γερμανοί αξιωματικοί που ανέβηκαν με φόρα τα μαρμάρινα σκαλιά του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου διαπίστωσαν με έκπληξη ότι παραλάμβαναν ένα κτίριο άδειο. Δεν βρήκαν πουθενά ούτε ίχνος από τα χιλιάδες πολύτιμα εκθέματα που κοσμούσαν το μεγαλύτερο μουσείο της χώρας τα προηγούμενα 60 χρόνια της λειτουργίας του. Αντί για αγάλματα, στέκονταν μπροστά τους παγωμένοι και ανέκφραστοι οι λιγοστοί αρχαιολόγοι και οι φύλακες που είχαν βάρδια εκείνη την ώρα. Στις επίμονες ερωτήσεις τους, εκείνοι απάντησαν σιβυλλικά, ότι τα αρχαία είναι εκεί όπου όλοι γνωρίζουν, κάτω από τη γη.

Τρίτη 12 Μαρτίου 2013

Η Μπλε Πολυκατοικία έχει τη δική της μεγάλη ιστορία

Με τη σφραγίδα του  μοντερνιστή αρχιτέκτονα  Κυριακούλη Παναγιωτάκου, όπως και πολλά  σχολεία

«C' est tres beau» - «Είναι πολύ όμορφη»
Λε Κορμπιζιέ

Στην πλατεία Εξαρχείων μεταξύ των οδών Αραχώβης και Θεμιστοκλέους βρίσκεται η λεγόμενη Μπλε Πολυκατοικία, που χρωστάει το όνομά της στον αρχικό έντονο χρωματισμό της. Μια εξαώροφη πολυκατοικία, η πιο διάσημη ίσως μοντέρνα της Αθήνας προπολεμικά, που σήμερα έχει χάσει τα έντονα χρώματά της (κυρίως βαθύ μπλε), ωστόσο συνεχίζει να εντυπωσιάζει με το μέγεθος και τη μορφολόγησή της.
Αρχιτέκτονας ο Κυριακούλης Παναγιωτάκος (1902-1982), πρωτοπόρος του «καθαρού» μοντερνισμού, που διαδόθηκε τη δεκαετία του 1930 στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη και έγινε περισσότερο αισθητή με τις πολυκατοικίες. Ένα νέο είδος κατοίκησης που κατέκτησε την κοινωνία έχοντας ως σύνθημα τον εκσυγχρονισμό και τον εξευρωπαϊσμό. Οι πολυκατοικίες, ακολουθώντας πιστά τα διεθνή ρεύματα, διέθεταν την τελευταία λέξη σε τεχνικό εξοπλισμό και ανέσεις που ποτέ δεν θα μπορούσε να προσφέρει ένα παλιό σπίτι, και πρόβαλλαν το όραμα ενός «φουτουριστικού» μέλλοντος.
Η Μπλε Πολυκατοικία στοίχισε ένα υπέρογκο για εκείνη την εποχή ποσό – 44 εκατ. δραχμές! Είναι ένα συγκρότημα δύο χωριστών πολυκατοικιών, σχεδιασμένο εντυπωσιακά με εσοχές και εξοχές, προσεγμένων με κάθε λεπτομέρεια, ανεξάρτητες εισόδους, που επικοινωνούν μόνο στο υπόγειο και στο δώμα. Όλα αυτά αναδεικνύονταν με τους τολμηρούς χρωματισμούς του ζωγράφου Σπύρου Παπαλουκά (τερακότα στη βάση και στα εσωτερικά των στηθαίων, μπλε στους κύριους όγκους, λευκό στα κουφώματα). Στο ισόγειο υπήρχε το θρυλικό ζαχαροπλαστείο με τις όμορφες «σεράνο» και τα «σικάγο» του που μεγάλωσαν γενιές, το «Floral». Έχει στην εποχή μας ανακαινισθεί και λειτουργεί ως πολυχώρος.

Δευτέρα 4 Μαρτίου 2013

Το «νανο-χώμα» των αρχαίων Ελλήνων


Αποκαλύπτεται ότι τα αγγεία της Αττικής είχαν ιδιότητες νανοϋλικού και μελετώνται από τη... NASA!

Υπάρχει τίποτε πιο ταπεινό από το χώμα; Και όμως, ακόμη και τα πιο ταπεινά πράγματα, αν κάποιος τα αξιοποιήσει σωστά, μπορούν να γίνουν όχι μόνο πολύτιμα αλλά και προσοδοφόρα.  Οι αρχαίοι κεραμείς της Αθήνας πήραν το κοινό χώμα της Αττικής στα χέρια τους και το μετέτρεψαν σε πραγματικό χρυσάφι, αφού τα αγγεία τους μονοπώλησαν τις διεθνείς αγορές της εποχής τους. Το μετέτρεψαν επίσης σε ένα σπάνιο υλικό. Το περίφημο μελανό υάλωμα των αττικών αγγείων, αυτό που πολλοί προσπάθησαν αλλά κανένας δεν κατόρθωσε να μιμηθεί, είναι στην ουσία ένα νανοϋλικό με ιδιαίτερες χημικές και μηχανικές ιδιότητες. Τέτοιες ώστε πρόσφατα προσείλκυσε το ενδιαφέρον της NASA η οποία αναζητεί στη σύστασή του μυστικά για να βελτιώσει τη μόνωση των διαστημοπλοίων της.
Κάποτε, γράφει ο Ηρόδοτος, ένα καράβι έφυγε φορτωμένο με εμπορεύματα από την Ελλάδα και, αφού έφθασε ως την Ισπανία, γύρισε πίσω με «τζίρο» χίλιες φορές την αξία του φορτίου του. Ακόμη και αν αυτός ήταν ένας «αστικός μύθος» της αρχαιότητας, το βέβαιο είναι ότι για μεγάλο διάστημα υπήρξε ένα εξαγωγικό προϊόν το οποίο μπορούσε να «πιάσει» υπέρογκες τιμές φέρνοντας μεγάλα κέρδη στους εμπόρους, αλλά και στους δημιουργούς του: τα ερυθρόμορφα αττικά αγγεία. Επί τρεις ολόκληρους αιώνες έκαναν θραύση –αν αυτή η έκφραση μπορεί να επιτραπεί για ένα τέτοιο υλικό- στις ξένες αγορές, μετατρέποντας κυριολεκτικά το χώμα σε χρυσάφι και χαρίζοντας στην Αθήνα ένα ασυναγώνιστο μονοπώλιο στον τότε γνωστό της κόσμο.

Δευτέρα 25 Φεβρουαρίου 2013

Κλιμτ Γκούσταφ - ένα πλουμιστό χρυσαφένιο αίνιγμα

(Βιέννη 1862-1918). Αυστριακός ζωγράφος από τους σημαντικούς δημιουργούς της αρ νουβώ ή γιούγκεντστυλ (γερμανικό αρ νουβώ) και του βιεννέζικου συμβολισμού, με παράλληλες επιρροές από την αρχαία ελληνική, μυκηναϊκή και αιγυπτιακή αγγειογραφία. Ιδρυτής της Απόσχισης της Βιέννης, μιας ομάδας ζωγράφων που επαναστάτησαν στην ακαδημαϊκή τέχνη, στρεφόμενοι σε μια εξαιρετικά διακοσμητική τεχνοτροπία.
Στα σχέδια όπως και στους πίνακες, στις διφορούμενες συμβολικές συνθέσεις του, ο Κλιμτ θέλει να μας αποδείξει τον δυαδικό χαρακτήρα του ανθρώπινου όντος. Να μας τοποθετήσει μπροστά σε ένα ατέλειωτο παιχνίδι με καθρέπτες, όπου από το ένα μέρος υπάρχουν οι επιθυμίες μας που επιζητούν την ευτυχία και στην άλλη πλευρά υπάρχει η σταθερή και απειλητική παρουσία του θανάτου, της γυμνής πραγματικότητας, της μίζερης κατάστασης, της αδυναμίας και της σιωπής που μας τυλίγει. Ο ζωγράφος εστιάζει κυρίως στο βλέμμα ενός ανθρώπου σε κρίση, φοβισμένου και γοητευμένου ταυτόχρονα.

Πορτρέτο Mada Primavesi

Μέσα από τις ανθρώπινες φιγούρες, τις αλληγορίες και τα τοπία ο Κλιμτ ερευνά τις αλλαγές του καιρού του και συγχρόνως τα μυστήρια του υποσυνείδητου. Την απελευθέρωση και τη γνώση των δικαιωμάτων της γυναίκας, αλλά και τις πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες έκφρασής της. Στο έργο του κυριαρχεί ένας άφατος ερωτισμός – η σκοτεινή ήπειρος του Ζίγκμουντ Φρόυντ.
Υπήρξε νατουραλιστής όσο και ακαδημαϊκός, όπως φαίνεται στις τοιχογραφίες του στο Μπουργκτεάτερ της Βιέννης (1888) και στο κλιμακοστάσιο του Μουσείου Ιστορίας της Τέχνης. Λίγο αργότερα ζωγράφισε αλληγορικές τοιχογραφίες για το Πανεπιστήμιο της Βιέννης (Φιλοσοφία, Ιατρική και Νομική) που αποβλήθηκαν προκαλώντας σκάνδαλο, λόγω του ερωτικού συμβολισμού και του πεσιμισμού των έργων του. Επίσης, δημιούργησε μεταγενέστερες τοιχογραφίες, όπως Η ζωφόρος του Μπετόβεν και στην τραπεζαρία της οικίας Στόκλετ, στις Βρυξέλλες.

Δευτέρα 18 Φεβρουαρίου 2013

Η «μυθική» Γενιά του ’30

Προβλημάτισε, κατηγορήθηκε, έφερε αντιπαραθέσεις και από τη Δεξιά και από την Αριστερά, αμφισβητήθηκε ακόμη και η ύπαρξή της και απέκτησε πολλούς πολέμιους. Αυτή η τόσο ανομοιογενής γενιά, ακολουθώντας νέες τάσεις δημιουργίας χώρεσε ιδεολογικές, κοινωνικές και πολιτισμικές εξελίξεις της εποχής της, συντελώντας σε σημαντικές αλλαγές της τέχνης του 20ού αιώνα με το έργο τους, ορίζοντας μια τομή και μια ρήξη με το παρελθόν. Με πραγματικούς ογκόλιθους, έφερε στη χώρα δύο Νομπέλ Λογοτεχνίας, έδωσε δύο μείζονες υπερρεαλιστές ποιητές, έναν σπουδαίο ποιητή της Αριστεράς, πεζογράφους, κριτικούς, εικαστικούς…
Σε μια αδρομερή παρουσίαση, με τον όρο Γενιά του ’30 περιγράφεται ένα σύνολο λογοτεχνών, διανοουμένων και καλλιτεχνών που μια συγκεκριμένη ιστορική στιγμή (δεκαετία του 1930) διαμορφώνουν τις θέσεις τους με κεντρικό αίτημα την αναζήτηση της «ελληνικότητας» στην τέχνη και στη λογοτεχνία. Δέον είναι εδώ να υπογραμμίσουμε ότι από την άλωση της Κωνσταντινούπολης ως τον 20ό αιώνα διαμορφώθηκαν πολλές διαφορετικές αντιλήψεις περί ελληνικότητας. Μόνο όμως σε αυτή τη δεκαετία το θέμα αυτό απέκτησε τέτοια έκταση και η ελληνικότητα υιοθετήθηκε ως πολιτιστική αξία, απηχώντας την ανάγκη διαφοροποίησης τόσο από τους «πολιτιστικά νεόκοπους» Δυτικοευρωπαίους εταίρους όσο και από τους «απολίτιστους» Οθωμανούς. Η αίσθηση της εθνικής απομόνωσης που συνεπάγεται η ήττα γεννάει συχνά την ανάγκη μιας σαφέστερης περιχαράκωσης σε σχέση με τα καθαυτό εθνικά χαρακτηριστικά ενός λαού.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...