Θήρα - Προϊστορικό μουσείο

Η Ύστερη Εποχή του Χαλκού είναι εποχή ακμής, κατά την οποία η ακτινοβολία του μινωικού πολιτισμού θα αφήσει τα ίχνη της έντονα στους πολιτισμούς του Αιγαίου. Η έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας σκέπασε την προϊστορική πόλη του Ακρωτηρίου, που ανέσκαψε και αποκάλυψε το 1967 ο Σπύρος Μαρινάτος.
Το παχύ στρώμα τέφρας που κάλυψε τα ερείπια του οικισμού διατήρησε σχεδόν ανέπαφα κτήρια με όλη την οικοσκευή άθικτη στη θέση της, με θαυμάσιες τοιχογραφίες, τα δάπεδα με τους πίθους για την αποθήκευση των αγαθών και άλλα αντικείμενα που βρέθηκαν επί τόπου, όπως τα εγκατέλειψαν ακριβώς οι κάτοικοι στην προσπάθειά τους να σωθούν από την έκρηξη.
Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα της τέχνης της τοιχογραφίας εκείνη την περίοδο είναι η «Τοιχογραφία της Άνοιξης», Συγκρότημα Δ, από το Ακρωτήρι, με θέμα από τη φύση και πολύ καλά διατηρημένο.

Ο ζωγράφος εδώ εναλλάσσει ερυθρό, μπλε και κίτρινο χρώμα θέλοντας να αποδώσει τους ηφαιστιογενείς βράχους της Θήρας.
 Σε αυτούς τους βράχους φυτρώνουν κόκκινα κρίνα σε συστάδες, με κίτρινους μίσχους που πάλλονται με το φύσημα του ανέμου.

Πάνω από όλα αυτά πετούν χελιδόνια (αρχή άνοιξης) με χάρη και ελευθερία. Άλλο χελιδόνι απεικονίζεται εν πτήσει, άλλο την ώρα ακριβώς που στρίβει από τα κρίνα, και δύο τη στιγμή του ζευγαρώματος.

Προϊστορικό μουσείο της Θήρας
 

Στρατής Τσίρκας

(Κάιρο 1911 - Αθήνα 1980). Λογοτεχνικό ψευδώνυμο του  Γιάννη Χατζηανδρέα. Διηγηματογράφος και μυθιστοριογράφος από τους αξιολογότερους της μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ελληνικής πεζογραφίας. Τρία στοιχεία συνθέτουν την προσωπικότητα του συγγραφέα και ανθρώπου: ο μαχόμενος διανοούμενος, ο ρεαλιστής, και ο ποιητής και ονειροπόλος. Μυθιστορήματά του η τριλογία Ακυβέρνητες Πολιτείες, Χαμένη Άνοιξη, 1976. Έγραψε επίσης διηγήματα (Νουρεντίν Μπόμπα) και κριτικές μελέτες (Ο πολιτικός Καβάφης).

Μαζί με τον Νίκο Καββαδία.

Η ΑΡΙΑΓΝΗ (1962) είναι το δεύτερο από τα τρία βιβλία που αποτελούν το μυθιστόρημα Ακυβέρνητες Πολιτείες το οποίο προκάλεσε πρωτοφανή αντιπαράθεση γύρω από ένα λογοτεχνικό έργο με κέρδος αναμφισβήτητα την ίδια τη λογοτεχνία.Τα άλλα δύο είναι «Η Λέσχη» 1961 και «Η Νυχτερίδα» 1965. Η δράση εκτυλίσσεται. διαδοχικά, στην Ιερουσαλήμ, στο Κάιρο και στην Αλεξάνδρεια. Κεντρικό πρόσωπο και στα τρία: ο Σιμωνίδης ή Καλογιάννης, ανθυπολοχαγός των ελληνικών στρατιωτικών τμημάτων που είχαν σχηματιστεί στην Αίγυπτο, μετά την κατάληψη της Ελλάδας από τους Γερμανούς. Οι πολιτικές συγκρούσεις, το ελληνικό στοιχείο των παροικιών, καθώς και το κοσμοπολίτικο κλίμα της Μέσης Ανατολής κυριαρχούν στο μυθιστόρημα..

Ανδρέας Εμπειρίκος

(Βραΐλα, Ρουμανία 1901 - Αθήνα 1975). Καταγωγή Άνδρος.
Ποιητής και πεζογράφος, ο κύριος εισηγητής της υπερρεαλιστικής ποίησης στην Ελλάδα, και ψυχαναλυτής. Έργα του: Υψικάμινος, Ενδοχώρα, Γραπτά ή Προσωπική μυθολογία, Οκτάνα, Αργώ ή Πλους Αεροστάτου. Και Ο Μέγας Ανατολικός που εκδόθηκε μετά τον θάνατό του.
Το 1935 ο Εμπειρίκος θα δώσει στη Λέσχη Καλλιτεχνών την περιβόητη διάλεξή του με θέμα «Υπερρεαλισμός, μια νέα ποιητική σχολή», το κείμενο της οποίας παραμένει ακόμη άγνωστο.
Ο ποιητής Οδυσσέας Ελύτης διαβάζει στην εφημερίδα γι' αυτή τη διάλεξη και εξασφαλίζει μία συνάντηση μαζί του. Η περιγραφή της γνωριμίας τους από τον Ελύτη («Ανοιχτά χαρτιά») τα λέει όλα:
Απλώνει το χέρι του κατά μένα ένας άντρας ίσαμε τριάντα χρονών, στιβαρός, με πηχτό πλούσιο μαλλί, εξογκωμένα τα μήλα του προσώπου, καθαρό μελαχρινό δέρμα και μάτια διεισδυτικά και συνάμα ρεμβώδη. {...}

Το Μονόγραμμα (1972)

Η πιο αυθεντική ερωτική εξομολόγηση που έχει γραφεί στην ελληνική γλώσσα. Θλίψη για την ερωτική σχέση που εκπνέει. Η συνύπαρξη του έρωτα και του θανάτου. Το ξεγύμνωμα της ψυχής που δεν άφησε ποτέ κανέναν άνθρωπο ανέπαφο.

ΤΟ ΜΟΝΟΓΡΑΜΜΑ

Θά πενθώ πάντα –μ’ ακούς;– γιά σένα,

μόνος, στόν Παράδεισο

I.

Θά γυρίσει αλλού τίς χαρακιές

Τής παλάμης, η Μοίρα, σάν κλειδούχος

Μιά στιγμή θά συγκατατεθεί ο Καιρός

Πώς αλλιώς, αφού αγαπιούνται οι άνθρωποι

Οδυσσέα Ελύτη - Χρονολόγιο

Από τις Επτά Ημέρες της εφημερίδας «Καθημερινή» (24.3.1996)

Η παγκοσμιότητα της ελληνικής γλώσσας

Μια χούφτα είν' ο άνθρωπος

από στυφό προζύμι
γεννιέται σαν αρχάγγελος
 πεθαίνει σαν αγρίμι
του μένει μόνο στη ζωή
μια γλώσσα μια πατρίδα
η πρώτη του παρηγοριά
και η στερνή του ελπίδα

λέει ο  Νίκος Γκάτσος

Η γλώσσα μας πανθολομολογουμένως έχει εκθειασθεί από το σύνολο των πνευματικών ανθρώπων στην παγκόσμια σφαίρα αναγνωρίζοντάς της κατ’ αρχάς τα στοιχεία της αρμονίας και της μουσικότητας που εμπεριέχει. Ο Νικηφόρος Βρεττάκος με λυρισμό και ενάργεια μας δίνει την εικόνα:

 Όταν κάποτε φύγω από τούτο το φως

 θα ελιχθώ προς τα πάνω

όπως ένα ποταμάκι που μουρμουρίζει.

Κι αν τυχόν κάπου ανάμεσα στους γαλάζιους διαδρόμους

συναντήσω αγγέλους θα τους μιλήσω ελληνικά

επειδή δε γνωρίζουνε γλώσσες

μιλάνε μεταξύ τους με μουσική

Και φυσικά όλοι γνωρίζουν ότι είναι η πηγή, και είναι πάντα ζωντανή στους επιστημονικούς και τεχνικούς όρους επειδή στην Ελλάδα μαζί με τη φιλοσοφία γεννήθηκε η επιστήμη αλλά και ακόμη όταν αυτή εξέλιπε,  οι ξένοι όταν θέλουν να δημιουργήσουν μια καινούργια λέξη, και ιδιαιτέρως στον επιστημονικό τομέα, χρησιμοποιούν πάντα την ελληνική η οποία προσφέρεται επειδή διαθέτει ακρίβεια και σαφήνεια.

Νόαμ Τσόμσκι - συνέντευξη

* Δημοσιεύτηκε στο ΒΗΜagazino στις 16 Οκτωβρίου 2011.

Ο κορυφαίος αμερικανός διανοητής Νόαμ Τσόμσκι σε μια εκ βαθέων και εξαιρετικά επίκαιρη συνέντευξη.

Τον έχουν χαρακτηρίσει «Αϊνστάιν της γλωσσολογίας», «Δαρβίνο της εποχής μας» και «κορυφαίο διανοούμενο του κόσμου». Είναι ένας από τους σημαντικότερους ακτιβιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κάτι που του έδωσε και τον χαρακτηρισμό «ο αντιαμερικανός εξτρεμιστής», τον οποίο χρησιμοποιούν κυρίως οι Αμερικανοί. Η θεμελιώδης πλέον «Ιεραρχία Τσόμσκι», την οποία περιέγραψε το 1956, τον έχει καθιερώσει και ως έναν από τους σημαντικότερους γλωσσολόγους όλων των εποχών. Και όμως, παρ’ ότι έχεις όλα αυτά στο μυαλό σου όταν πηγαίνεις να τον συναντήσεις, ο 83χρονος Νόαμ Τσόμσκι είναι τελικά ακόμη πιο επιβλητικός και εντυπωσιακός από τη φήμη του.

Ο Νόαμ, όπως τον αποκαλούν όλοι στο ΜΙΤ, πηγαίνει κάθε ημέρα στο γραφείο του, στο Tμήμα Γλωσσολογίας και Φιλοσοφίας. Εκεί βρεθήκαμε στις 3.00 το μεσημέρι, 15 λεπτά νωρίτερα από το ραντεβού μας. Η Μπεβ Στολ, η βοηθός του, μας άνοιξε την πόρτα του προθαλάμου του γραφείου του. Είναι αυτή που κανονίζει τα πάντα για εκείνον με κάθε λεπτομέρεια: «Σε πέντε λεπτά θα μπείτε στο γραφείο του, ετοιμαστείτε και ο καθηγητής θα είναι μαζί σας στην ώρα του».